Đề xuất luật hóa quản lý AI trong hoạt động xuất bản

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự phiên thảo luận tại Tổ 11 (Đoàn Đại biểu QH tỉnh Quảng Ngãi và TP. Hải Phòng).

Luật Xuất bản cần theo kịp sự phát triển của công nghệ số

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, các đại biểu đánh giá cao và tán thành sự cần thiết sửa đổi luật. Đại biểu Trần Lan Phương (TP. Hải Phòng) cho rằng, dự thảo luật đã mở rộng liên kết giữa nhà xuất bản với doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số và các đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian, song cần quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

Theo đại biểu, cần xác lập nguyên tắc: Chủ thể quyết định nội dung chịu trách nhiệm về nội dung; đơn vị cung cấp hạ tầng, nền tảng chịu trách nhiệm về an toàn hệ thống, lưu trữ dữ liệu và thực hiện yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ; đơn vị phát hành chịu trách nhiệm về nguồn gốc, quyền khai thác và việc tuân thủ quy định trong khâu phân phối.

Đối với các dịch vụ trung gian xuyên biên giới, đại biểu đề nghị luật quy định rõ các nghĩa vụ cốt lõi như có đầu mối liên hệ tại Việt Nam, thời hạn phản hồi yêu cầu gỡ bỏ, trách nhiệm lưu giữ, cung cấp dữ liệu và cơ chế tiếp nhận khiếu nại nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý và cạnh tranh công bằng.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) đề nghị luật hóa các nguyên tắc cơ bản về quản lý, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản. Theo đại biểu, cần phân biệt AI được sử dụng như công cụ hỗ trợ kỹ thuật với trường hợp AI trực tiếp tạo lập hoặc làm thay đổi đáng kể nội dung sáng tạo; các trường hợp AI tạo ra phần đáng kể của văn bản, bản dịch, hình ảnh, giọng nói mô phỏng hoặc nội dung nghe nhìn phải được công khai rõ ràng.

Đại biểu nhấn mạnh, việc sử dụng AI không làm giảm trách nhiệm của tác giả, biên tập viên và nhà xuất bản; đồng thời đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan đối với dữ liệu đầu vào và sản phẩm do AI tạo ra; kiểm soát chặt việc sử dụng AI để giả mạo tiếng nói, hình ảnh, phát ngôn và có cơ chế xử lý nhanh đối với các xuất bản phẩm số vi phạm.

Theo đại biểu, AI có thể hỗ trợ sáng tạo nhưng con người phải chịu trách nhiệm, công nghệ không thể thay thế trách nhiệm chính trị, pháp lý và đạo đức nghề nghiệp của người làm xuất bản…

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định để phù hợp với thực tiễn phát triển của xuất bản số. Theo đó, cần sửa định nghĩa về nền tảng trung gian phân phối theo chức năng thay vì theo mô hình kỹ thuật; luật hóa các loại hình xuất bản số đã phổ biến như sách nói, sách tương tác; bổ sung nguyên tắc công khai, chia sẻ dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất bản và quy định về thống kê ngành phục vụ hoạch định chính sách.

Đại biểu cũng tán thành việc bổ sung thẩm quyền thu hồi, gỡ bỏ xuất bản phẩm vi phạm nhằm nâng cao hiệu quả hậu kiểm; đồng thời đề nghị rà soát các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng; đánh giá kỹ tác động ngân sách đối với chính sách đầu tư xây dựng các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia; bổ sung chính sách hỗ trợ chuyển giao bản quyền ra nước ngoài, dịch thuật tác phẩm Việt Nam sang tiếng nước ngoài và tham gia hội chợ bản quyền quốc tế.

Đối với các hành vi bị cấm, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm, thời hạn xử lý và chế tài đối với các nền tảng thương mại điện tử; đưa các điều kiện hạn chế phổ biến nội dung có tính chất xuất bản trên mạng vào luật; đồng thời bổ sung quy định cấm phổ biến các nội dung sai lệch, phản khoa học về sức khỏe, y tế và tài chính, đầu tư gây thiệt hại cho người sử dụng.

Cần bảo đảm nguồn lực cho công tác hòa giải ở cơ sở

Thảo luận về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện một số quy định để bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong quá trình triển khai.

Đại biểu Trần Thị Thu Phước (tỉnh Quảng Ngãi) đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định "hòa giải thành" và "hòa giải không thành" tại Điều 2 nhằm bảo đảm thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Theo đại biểu, chỉ nên xác định là hòa giải thành khi các bên đạt được thỏa thuận đối với toàn bộ nội dung vụ việc; trường hợp chỉ thống nhất được một phần thì cần quy định rõ không phải là hòa giải thành, đồng thời biên bản hòa giải phải ghi nhận đầy đủ phần nội dung đã thống nhất và phần còn có ý kiến khác nhau để làm căn cứ tiếp tục giải quyết theo quy định của pháp luật.

Đối với khoản 12 Điều 11 về quyền của hòa giải viên được hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật và hướng dẫn kỹ năng số để thực hiện hòa giải trên môi trường mạng, đại biểu đề nghị bổ sung nội dung này vào phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, hướng dẫn kỹ năng số và cơ chế phối hợp triển khai.

Về khoản 4 Điều 17, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc bảo đảm an ninh, trật tự đối với các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hành chính hoặc hình sự được tổ hòa giải báo cáo theo quy định của dự thảo luật…

Đại biểu Vũ Văn Tiến (TP. Hải Phòng) cho rằng, hòa giải ở cơ sở là thiết chế có ý nghĩa quan trọng, góp phần phát huy truyền thống đoàn kết của cộng đồng và giảm tải cho các cơ quan trong giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ tại địa phương.

Góp ý về kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở, đại biểu tán thành quy định Nhà nước bảo đảm kinh phí và đề nghị tiếp tục duy trì cơ chế ngân sách Trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải.

Đối với quy định huy động nguồn lực xã hội, đại biểu cho rằng đây là chủ trương cần thiết nhằm đa dạng hóa nguồn lực, giảm gánh nặng ngân sách và phát huy vai trò của toàn xã hội. Tuy nhiên, cần có cơ chế quản lý, sử dụng nguồn kinh phí huy động minh bạch, hiệu quả…

Cũng tại phiên thảo luận tổ, các đại biểu Quốc hội đã góp ý đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nhiều ý kiến thống nhất cho rằng việc sửa đổi, bổ sung luật có ý nghĩa quan trọng trong cụ thể hóa chủ trương của Đảng về đổi mới, tinh gọn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đi làm việc ở nước ngoài trong tình hình mới.

Diệu Anh