Drone trong nông nghiệp: Lợi ích lớn; thách thức không nhỏ

Hiệu quả rõ nét từ ứng dụng drone

Công nghệ drone đã góp phần giải bài toán thiếu lao động, giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao hiệu quả canh tác. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng là những yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện hành lang pháp lý, đào tạo kỹ thuật và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.

Theo các chuyên gia, ứng dụng drone trong nông nghiệp đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều nghiên cứu thực tiễn cho thấy, phun thuốc bằng drone có thể giúp giảm tới 70% lượng nước và tiết kiệm khoảng 50% lượng thuốc BVTV, trong khi hiệu lực phòng trừ vẫn được đảm bảo, thậm chí cao hơn so với phương pháp thủ công. Tốc độ phun nhanh gấp hàng chục lần, góp phần giảm áp lực thiếu lao động và hạn chế việc nông dân tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại.

Không chỉ dừng lại ở phun thuốc, drone còn được ứng dụng trong bón phân, gieo sạ, giám sát đồng ruộng, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Tại nhiều địa phương, các tổ, đội dịch vụ drone đã hình thành, giúp xử lý đồng loạt dịch bệnh trên diện rộng trong thời gian ngắn, giảm đáng kể chi phí sản xuất cho nông dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, việc sử dụng drone trong nông nghiệp cũng đặt ra nhiều thách thức về quản lý và kỹ thuật. Đại diện cơ quan chuyên môn cho biết, ngay từ giai đoạn đầu, ngành nông nghiệp đã xây dựng các tiêu chuẩn khảo nghiệm, đăng ký thuốc BVTV sử dụng bằng drone nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Bà Bùi Thanh Hương, Trưởng phòng Quản lý thuốc Bảo vệ Thực vật (Cục Trồng trọt và BVTV) cho biết việc Chính phủ ban hành Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động này. Theo đó, thiết bị bay phải được đăng ký hợp pháp, có mã định danh; người điều khiển phải có chứng chỉ, giấy phép và tuân thủ quy định về khu vực, thời gian bay.

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc tuân thủ quy định pháp luật là yếu tố tiên quyết để đảm bảo an toàn bay, tránh rủi ro cho cộng đồng và môi trường. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện các quy chuẩn quốc gia, hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, dễ áp dụng để hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ một cách bài bản.

Tối ưu kỹ thuật, đảm bảo nguyên tắc "4 đúng"

Ông Phạm Văn Hướng, đại diện Câu lạc bộ Drone Ninh Bình cho biết một trong những rào cản lớn hiện nay là nhận thức và kỹ năng của người sử dụng còn hạn chế. Nhiều nông dân chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến nguy cơ vận hành sai kỹ thuật, ảnh hưởng đến hiệu quả phun thuốc và an toàn môi trường.

Ông Huỳnh Văn Nghi - Đại diện Nhóm công tác về Drone, CropLife Việt Nam cho biết, tổ chức này đang phối hợp với cơ quan quản lý và doanh nghiệp triển khai nhiều chương trình đào tạo, tập huấn trực tiếp tại địa phương, đồng thời xây dựng tài liệu, video hướng dẫn trực tuyến để người dân dễ dàng tiếp cận.

Việc hình thành các tổ nhóm, câu lạc bộ drone cũng được đánh giá là giải pháp hiệu quả, giúp chia sẻ kinh nghiệm, chuẩn hóa quy trình vận hành và nâng cao kỹ năng cho người sử dụng. Đây đồng thời là nền tảng để phát triển hệ sinh thái dịch vụ nông nghiệp thông minh tại địa phương.

Bà Bùi Thanh Hương, Trưởng phòng Quản lý thuốc Bảo vệ Thực vật (Cục Trồng trọt và BVTV) lưu ý, để sử dụng drone hiệu quả, người vận hành cần nắm vững các thông số kỹ thuật như độ cao bay, tốc độ, lưu lượng phun và điều kiện thời tiết. Đối với cây lúa, độ cao bay phù hợp thường từ 1,8–2m tính từ ngọn cây; việc theo dõi tốc độ gió, nhiệt độ là yếu tố quan trọng để hạn chế thất thoát thuốc và đảm bảo độ phủ đều.

Đặc biệt, việc sử dụng thuốc BVTV phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc "4 đúng": đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách. Dù áp dụng phương pháp phun truyền thống hay bằng drone, nguyên tắc này vẫn giữ vai trò then chốt nhằm đảm bảo hiệu quả phòng trừ dịch hại và bảo vệ môi trường.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo nên ưu tiên sử dụng các loại thuốc đã được đăng ký phù hợp với drone, có khả năng hòa tan tốt, tránh tình trạng tắc nghẽn hoặc giảm hiệu quả phun.

Thực tế cho thấy, việc phát triển các tổ đội dịch vụ drone không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn mở ra một ngành nghề mới tại nông thôn. Một tổ đội với vài thiết bị có thể tạo việc làm cho nhiều lao động, mang lại thu nhập ổn định.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các tổ đội cần chú trọng đào tạo bài bản, tuân thủ quy trình kỹ thuật và pháp lý, đồng thời chủ động bảo trì, dự phòng linh kiện để tránh gián đoạn trong mùa vụ.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, vấn đề an toàn môi trường và cộng đồng cũng được đặc biệt nhấn mạnh. Người vận hành tuyệt đối không bay drone gần khu dân cư, đường giao thông hoặc khu vực đông người nếu không đảm bảo điều kiện an toàn.

Sau khi phun thuốc, việc vệ sinh thiết bị, thu gom bao gói thuốc BVTV cần thực hiện đúng quy định, tránh xả thải trực tiếp ra nguồn nước, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

Drone là công cụ quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp. Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người nông dân trong việc hoàn thiện chính sách, đào tạo kỹ thuật và nâng cao nhận thức.

Bà Bùi Thanh Hương cho biết trong thời gian tới, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục phối hợp với các bên liên quan đẩy mạnh đào tạo, hoàn thiện quy định pháp lý và hướng dẫn kỹ thuật, nhằm giúp nông dân sử dụng drone an toàn, hiệu quả, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Đỗ Hương