Fed tăng lãi suất lần đầu tiên sau 3 năm và định hướng chính sách tiếp theo

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nhất trí với tỷ lệ 12-0 nâng phạm vi lãi suất quỹ liên bang từ 3,5-3,75% lên 3,75-4%.

"Lạm phát vẫn ở mức cao. Quyết định chính sách hôm nay sẽ hỗ trợ việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% của Ủy ban trong thời gian phù hợp hơn", FOMC cho biết trong tuyên bố sau cuộc họp.

Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất trong hơn ba năm, sau khi giữ nguyên chính sách trong 5 cuộc họp liên tiếp từ đầu năm. Động thái này cũng đảo ngược một phần chu kỳ nới lỏng của năm ngoái, khi Fed đã thực hiện ba lần cắt giảm lãi suất.

Áp lực lạm phát khiến Fed đổi hướng

Quyết định thắt chặt chính sách tiền tệ được đưa ra trong bối cảnh lạm phát tại Mỹ có dấu hiệu tăng trở lại.

Giá năng lượng leo thang do xung đột kéo dài tại Trung Đông cùng với tác động của thuế quan đang làm gia tăng lo ngại rằng áp lực giá có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Trước đây, các quan chức Fed cho rằng tác động lạm phát từ giá năng lượng chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, việc xung đột kéo dài đã làm tăng nguy cơ xuất hiện các "hiệu ứng vòng hai", khi cú sốc giá năng lượng ban đầu dẫn tới chi phí vận tải, vé máy bay và nhiều hàng hóa, dịch vụ khác tiếp tục tăng.

Số liệu CPI tháng 8 cũng cho thấy lạm phát tăng tốc, trong đó đáng chú ý là chỉ số loại trừ thực phẩm và năng lượng.

Các dự báo mới nhất của Fed cho thấy chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần năm nay có thể tăng 3,7%, trong khi PCE lõi tăng 3,4%. Cả hai mức đều cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 6.

Fed hiện không kỳ vọng lạm phát trở lại mục tiêu 2% trước năm 2029, dù dự báo áp lực giá sẽ giảm đáng kể trong năm 2027.

Một yếu tố khác bắt đầu được Fed quan tâm là làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo. Chi tiêu cho AI đang đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế Mỹ, trong đó một phần được thúc đẩy bằng tín dụng. Các quan chức lo ngại nhu cầu đầu tư quá mạnh có thể tạo thêm áp lực lên giá cả và khiến nhiệm vụ kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn.

Thị trường lao động tạo dư địa cho Fed

Việc Fed chuyển sang tăng lãi suất cũng cho thấy các nhà hoạch định chính sách đánh giá nền kinh tế Mỹ hiện vẫn đủ sức chịu đựng mức lãi suất cao hơn.

Thị trường lao động tiếp tục tương đối vững. Tăng trưởng việc làm tăng mạnh trong tháng 8, trong khi tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,1%. FOMC cũng hạ dự báo tỷ lệ thất nghiệp xuống 4,1%, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 6.

Chi tiêu tiêu dùng tiếp tục tích cực, trong khi đầu tư và năng suất lao động duy trì đà tăng. Số liệu bán lẻ mới nhất cũng cho thấy người Mỹ tăng mạnh chi tiêu trong tháng trước.

Những tín hiệu này giúp Fed có thêm dư địa tập trung vào nhiệm vụ kiểm soát lạm phát mà chưa phải đối mặt ngay với nguy cơ suy giảm mạnh của thị trường lao động.

Tuy nhiên, việc tăng lãi suất luôn đi kèm rủi ro đối với tăng trưởng. Lãi suất cao hơn làm tăng chi phí vay vốn của hộ gia đình và doanh nghiệp, qua đó có thể làm giảm tiêu dùng và đầu tư.

Áp lực này đã xuất hiện trên thị trường trái phiếu. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5%, mức đóng cửa cao nhất kể từ năm 2007, qua đó đẩy chi phí vay trên nhiều lĩnh vực lên cao ngay cả trước khi Fed tăng lãi suất.

Fed có thể tăng lãi suất thêm một lần trong năm nay

Các dự báo mới nhất cho thấy phần lớn quan chức Fed cho rằng lãi suất có thể được tăng thêm một lần nữa trước cuối năm.

Theo biểu đồ "dot plot", 16 trong số 18 quan chức tham gia dự báo cho rằng Fed sẽ tiếp tục nâng lãi suất. Trong số này, 4 người dự kiến có thể có thêm hai lần tăng, trong khi hai quan chức còn lại cho rằng nên dừng lại sau quyết định lần này.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh không đưa ra dự báo lãi suất cá nhân. Kể từ khi đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Fed, ông hạn chế đưa ra định hướng trước về quỹ đạo chính sách.

Đây cũng là bước điều chỉnh lãi suất lớn đầu tiên dưới thời ông Warsh. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần yêu cầu Fed hạ lãi suất.

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett cho biết Tổng thống sẽ chấp nhận quyết định mới nhất của Fed. Tuy nhiên, ông Trump vẫn tiếp tục kêu gọi giảm lãi suất.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng đợt lạm phát gần đây chủ yếu phản ánh cú sốc nguồn cung tạm thời từ giá dầu và thuế quan, đồng thời cho rằng Fed nên thận trọng trước khi tiếp tục thắt chặt chính sách.

Sự đồng thuận 12-0 trong FOMC, dù vậy, cho thấy các nhà hoạch định chính sách hiện đặt trọng tâm rõ rệt vào nguy cơ lạm phát kéo dài.

Vấn đề được thị trường quan tâm hiện nay không còn là liệu Fed có tăng lãi suất hay không, mà là chu kỳ thắt chặt mới sẽ đi xa đến đâu.

Các dự báo hiện tại cho thấy Fed chủ yếu nghiêng về kịch bản tăng thêm một lần rồi dừng lại. Tuy nhiên, nếu lạm phát tiếp tục duy trì ở mức cao hoặc nhu cầu trong nền kinh tế, đặc biệt là đầu tư liên quan đến AI, không hạ nhiệt, quỹ đạo chính sách có thể tiếp tục thay đổi.

An Bình