Nghị quyết 66-NQ/TW: Cuộc cách mạng tư duy về pháp luật

Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII, tháng 4/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật trực thuộc Bộ Chính trị do Tổng Bí thư Tô Lâm làm Trưởng Ban được thành lập để kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện tổ chức thực hiện giải pháp hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Với việc tham mưu ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW, Bộ, ngành Tư pháp góp phần quan trọng trong đổi mới tư duy xây dựng, thi hành pháp luật, nhằm xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán, bảo đảm cơ sở pháp lý cho hoạt động bình thường, liên tục, thông suốt của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế-xã hội.

Sau thời gian triển khai Nghị quyết 66, theo Thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo đã ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Đảng uỷ Quốc hội, Đảng uỷ Chính phủ, Đảng uỷ Bộ Tư pháp và các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương trong việc hoàn thành 100% (40/40) nhiệm vụ triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW có thời hạn trong năm 2025.

Đồng thời, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các thành viên Ban Chỉ đạo trong lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Kết quả thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW thời gian qua đã tạo được chuyển biến rõ nét với nhiều nội dung đột phá trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Đã hoàn thành mục tiêu "năm 2025, cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những "điểm nghẽn" do quy định pháp luật" với 462/470 (chiếm 98,3%) khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật được xử lý.

Có thể khẳng định, những "điểm nghẽn" do quy định pháp luật đã cơ bản được giải quyết, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; tăng cường phân cấp về đầu tư, ngân sách nhà nước, sửa đổi các luật thuế, tạo ra đột phá về thể chế phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn và rào cản; đặt người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, nhằm huy động và khơi thông mọi nguồn lực; thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia.

Các bộ, ngành đã rà soát và cắt giảm thực chất các điều kiện đầu tư, kinh doanh, với tỉ lệ cắt giảm đạt từ 30% đến gần 40% trong một số lĩnh vực, nhằm giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy môi trường cạnh tranh.

Nghị quyết 66 đã tạo chuyển biến rõ nét với nhiều nội dung đột phá trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật được chỉ "đích danh" để tập trung tháo gỡ theo mức độ cấp bách.

Thực hiện tinh thần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong đổi mới tư duy xây dựng, thi hành pháp luật tại Nghị quyết số 66-NQ/TW, nhiều quy trình xây dựng, rà soát, soạn thảo văn bản… đã tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và khai thác dữ liệu mở giúp các cơ quan tiến hành phân tích tác động chính sách nhanh chóng và toàn diện hơn, sớm phát hiện mâu thuẫn về hình thức, chồng chéo về nội dung nhằm giảm thiểu tình trạng xung đột pháp lý.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh khẳng định, Nghị quyết 66-NQ/TW không chỉ là chỉ đạo mang tính kỹ thuật pháp luật mà còn là một cuộc cách mạng tư duy về pháp luật và quản trị đất nước. Việc triển khai Nghị quyết không phải là nhiệm vụ hẹp trong ngành tư pháp, mà là một nhiệm vụ chiến lược của toàn hệ thống chính trị, nhằm xây dựng một nền pháp luật phục vụ hiệu quả phát triển xã hội và quản trị hiện đại.

Dưới góc nhìn tổng thể, Nghị quyết 66-NQ/TW chính là một văn kiện định hướng cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, quản trị quốc gia và hội nhập quốc tế. Việc ban hành Nghị quyết xuất phát từ đòi hỏi khách quan của thực tiễn.

Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là đặt pháp luật vào vị trí trung tâm của tiến trình phát triển, coi pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà là động lực kiến tạo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời khơi thông các nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều ý kiến cho rằng Nghị quyết 66 đã tạo ra chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các cơ quan nhà nước về vai trò của pháp luật. Pháp luật ngày càng được tiếp cận theo hướng phục vụ phát triển, phục vụ nhân dân, thay vì chỉ nhấn mạnh chức năng quản lý, kiểm soát. Sự chuyển biến này, dù mới ở giai đoạn đầu, nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng nền quản trị quốc gia hiệu lực, hiệu quả.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện Nghị quyết 66 cũng đặt ra những yêu cầu và thách thức không nhỏ. Việc bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trong điều kiện đổi mới nhanh chóng; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng và thi hành pháp luật cũng như tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, giải quyết một cách đồng bộ, bài bản.

Có thể khẳng định rằng, sau một thời gian ban hành, Nghị quyết 66-NQ/TW đã và đang phát huy vai trò định hướng quan trọng, khởi xướng cuộc làm mới về tư duy pháp luật ở Việt Nam. Với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc của cả hệ thống, tinh thần của nghị quyết được kỳ vọng sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật thực sự là nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững, vì mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".

Diệu Anh