Những sai lầm khi tự điều trị cúm mùa tại nhà dẫn đến nguy kịch

Các biến chứng của bệnh cúm mùa diễn biến theo 2 xu hướng chính

Là tuyến cuối tiếp nhận các ca bệnh truyền nhiễm nặng, thường xuyên phải tiếp nhận nhiều bệnh nhân cúm mùa rất nặng, BSCKII Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương chia sẻ, đa số bệnh nhân mắc bệnh cúm mùa diễn biến nhẹ và tự khỏi, tuy nhiên vẫn có một tỷ lệ nhất định diễn biến nặng và có thể gây tử vong.

Cụ thể, các biến chứng cúm mùa thường diễn biến theo hai xu hướng chính. Thứ nhất, cúm mùa ở người có bệnh lý nền và người cao tuổi (cúm mùa đóng vai trò như một yếu tố làm bùng phát đợt cấp của các bệnh lý mãn tính và làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các biến cố như: nhồi máu cơ tim, đột quy, viêm phổi, nhiễm trùng huyết…). Thứ hai, bản thân cúm mùa có diễn biến nặng khi virus cúm không chỉ tấn công vào hệ hô hấp mà còn có thể gây tổn thương ở nhiều cơ quan.

Ngay cả những người trẻ, khỏe mạnh khi mắc cúm mùa vẫn có một tỷ lệ nhất định có nhiều tổn thương nghiêm trọng như viêm phổi nặng dẫn đến suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim và có thể dẫn đến tử vong.

BSCKII Nguyễn Trung Cấp dẫn chứng, một bệnh nhân nữ, 63 tuổi, có tiền sử tiểu đường và tăng huyết áp nhiều năm. Bệnh nhân khởi phát với các triệu chứng sốt, ho thông thường nhưng sau 3 ngày xuất hiện tình trạng lơ mơ, hôn mê. Khi vào viện bệnh nhân trong tình trạng đường huyết rất cao, rối loạn nước điện giải nghiêm trọng và có nhiễm trùng huyết gây sốc nhiễm trùng. Mặc dù đã được hồi sức tích cực, nhưng sau nhiều ngày điều trị, bệnh nhân vẫn không qua khỏi được.

Một ca bệnh khác là nam, 24 tuổi, sức khỏe hoàn toàn khỏe mạnh trước khi xuất hiện triệu chứng cúm và tự chăm sóc tại nhà. Sang ngày thứ 4, xuất hiện đau ngực, khó thở, bệnh nhân vào viện trong tình trạng viêm phổi, suy hô hấp nặng.

Kết quả xét nghiệm và chụp phim phổi cho thấy, bệnh nhân còn viêm cơ tim và tràn dịch màng ngoài tim. Sau nhiều biện pháp hồi sức tích cực, thậm chí cả chạy tim phổi nhân tạo (ECMO) nhiều tuần, bệnh nhân mới qua khỏi.

3 sai lầm chính người mắc cúm mùa tự điều trị tại nhà

BSCKII Nguyễn Trung Cấp chỉ ra 3 sai lầm chính khi người mắc bệnh cúm tự điều trị tại nhà dẫn đến nguy kịch. Thứ nhất, coi bệnh cúm là bệnh "xoàng". Mặc dù đa số các ca cúm mùa thường chỉ sốt, mỏi mệt, sổ mũi, ho khan 5-7 ngày rồi tự khỏi nên nhiều người chủ quan. Thực tế, vẫn có một tỷ lệ nhất định có diễn biến nặng, thậm chí rất nặng, không chỉ ở người lớn tuổi, người có bệnh nền mà cả người trẻ tuổi khỏe mạnh.

Do vậy, khi bị cúm, người bệnh cần theo dõi sát sao diễn biến triệu chứng và nhập viện kịp thời khi có dấu hiệu nặng. Lý tưởng hơn cả là tránh không nên bị mắc cúm bằng các biện pháp phòng bệnh lây truyền qua đường hô hấp và tiêm vaccine phòng cúm.

Thứ hai, tự ý dùng kháng sinh và các thuốc chứa corticoid. Đây là sai lầm phổ biến mà nhiều người bệnh thường mắc phải. Bệnh cúm do virus cúm gây ra nên kháng sinh không có tác dụng.

Kháng sinh chỉ có giá trị khi có bằng chứng rõ ràng về việc bội nhiễm vi khuẩn và việc lựa chọn loại kháng sinh nào, liều lượng bao nhiêu đòi hỏi phải có sự đánh giá cụ thể của bác sĩ để dự đoán đúng loại vi khuẩn và lựa chọn kháng sinh tối ưu cho nhiễm khuẩn đó.

Việc người bệnh tự ý ra mua kháng sinh không những không khỏi bệnh mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Nếu người bệnh dùng các thuốc có chứa corticoid (có thể giúp giảm ho, hạ sốt nhanh) nhưng có thể gây suy giảm miễn dịch, có thể làm bệnh cúm diễn biến phức tạp hơn và tăng thêm nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.

Một điểm rất đáng lưu ý nữa là khi hạ sốt, cần tuyệt đối tránh các loại thuốc hạ sốt chứa Aspirin vì có thể gây ra hội chứng Reye (gây tổn thương não và suy gan cấp, rất nguy hiểm).

Thứ ba, bỏ lỡ "thời điểm vàng" vì phớt lờ dấu hiệu cảnh báo đỏ. Người bệnh thường cố chịu đựng tại nhà và chỉ gọi cấp cứu khi đã kiệt sức. Vì vậy, đừng đợi đến lúc tím tái, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất khi có một trong các biểu hiện: sốt cao liên tục không hạ sau 48 giờ, cảm giác tức ngực, khó thở (nhịp thở nhanh), nôn mửa nhiều không ăn uống được, hoặc có dấu hiệu li bì, lú lẫn.

Đối với nhóm người cao tuổi và có bệnh nền, các dấu hiệu này đôi khi không rõ ràng, chỉ biểu hiện qua việc mệt mỏi, suy sụp nhanh chóng.

Để bảo vệ bản thân và những người thân trong gia đình trước cúm mùa, đặc biệt với người lớn tuổi và những người có bệnh lý nền, ngoài các biện pháp phòng bệnh lây truyền qua đường hô hấp thì việc tiêm vaccine phòng cúm hàng năm là một biện pháp phòng bệnh hữu hiệu.

"Nhiều người bệnh cho rằng, họ đã tiêm vaccine cúm năm trước nhưng vẫn mắc bệnh. Thực tế, virus cúm có khả năng thay đổi kháng nguyên khá nhanh, đòi hỏi vaccine phải cập nhật liên tục theo sự biến đổi của virus. Đồng thời, lượng kháng thể bảo vệ được tạo ra từ mũi tiêm trước đó sẽ suy giảm theo thời gian. Do vậy, mũi tiêm nhắc lại hàng năm là cách duy nhất để cập nhật 'hệ thống phòng thủ' của cơ thể chống lại các chủng virus mới nhất đang lưu hành", BSCKII Nguyễn Trung Cấp chia sẻ.

Hiền Minh