• An Giang
  • Bình Dương
  • Bình Phước
  • Bình Thuận
  • Bình Định
  • Bạc Liêu
  • Bắc Giang
  • Bắc Kạn
  • Bắc Ninh
  • Bến Tre
  • Cao Bằng
  • Cà Mau
  • Cần Thơ
  • Điện Biên
  • Đà Nẵng
  • Đà Lạt
  • Đắk Lắk
  • Đắk Nông
  • Đồng Nai
  • Đồng Tháp
  • Gia Lai
  • Hà Nội
  • Hồ Chí Minh
  • Hà Giang
  • Hà Nam
  • Hà Tây
  • Hà Tĩnh
  • Hòa Bình
  • Huế
  • Hưng Yên
  • Hải Dương
  • Hải Phòng
  • Hậu Giang
  • Khánh Hòa
  • Kiên Giang
  • Kon Tum
  • Lai Châu
  • Long An
  • Lào Cai
  • Lâm Đồng
  • Lạng Sơn
  • Nam Định
  • Nghệ An
  • Ninh Bình
  • Ninh Thuận
  • Phú Thọ
  • Phú Yên
  • Quảng Bình
  • Quảng Nam
  • Quảng Ngãi
  • Quảng Ninh
  • Quảng Trị
  • Sóc Trăng
  • Sơn La
  • Thanh Hóa
  • Thái Bình
  • Thái Nguyên
  • Tiền Giang
  • Trà Vinh
  • Tuyên Quang
  • Tây Ninh
  • Vĩnh Long
  • Vĩnh Phúc
  • Vũng Tàu
  • Yên Bái

Quốc hội thông qua 2 luật trong lĩnh vực hình sự

(Chinhphu.vn) - Họp phiên toàn thể tại Hội trường vào chiều nay (20/11), Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

20/11/2026 18:31
Quốc hội thông qua 2 luật trong lĩnh vực hình sự - Ảnh 1.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội - Ảnh: chinhphu.vn/Nguyễn Hoàng

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được thông qua với 463/472 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 3 phần, 25 chương, 417 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội nghe Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Bổ sung quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự

Thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát kỹ lưỡng các nghị quyết và văn bản của Đảng, bổ sung các nội dung của dự thảo Bộ luật. Về cơ bản, các quan điểm, chủ trương của Đảng trong thời gian gần đây đã được thể chế hóa trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Tiếp thu ý kiến của Đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, nghiên cứu Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, Đảng viên trong kỷ nguyên mới. Theo đó, đã bổ sung quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, về miễn trách nhiệm hình sự, về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong những trường hợp thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung và đáp ứng các điều kiện khác theo luật định.

Về tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, rà soát hệ thống pháp luật về tư pháp hình sự, hệ thống pháp luật có liên quan, đối chiếu các hành vi, đối tượng điều chỉnh với pháp luật chuyên ngành; rà soát ngưỡng xử lý hình sự và xác định ranh giới xử lý hành chính để tránh chồng chéo, khoảng trống pháp lý. Đồng thời, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan rà soát, chỉnh lý quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, cơ chế tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt trong dự thảo Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự bảo đảm tính thống nhất.

Đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh

Liên quan đến các nội dung tại Phần chung, về bỏ hình phạt tử hình, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo, giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế; đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.

Về tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, vấn đề áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị ở một số chương, điều của dự thảo Bộ luật là một cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội, giúp phân hóa hình phạt dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả đã gây ra. Đồng thời, quy định này là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.

Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, trên cơ sở thay đổi cách tiếp cận về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Theo đó, xác định cá nhân là người trực tiếp thực hiện tội phạm; pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi của cá nhân được thực hiện với danh nghĩa của pháp nhân thương mại và đáp ứng các điều kiện khác. Cách tiếp cận này khắc phục bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành là đang coi pháp nhân thương mại như một chủ thể độc lập của tội phạm.

Bên cạnh đó, tiếp thu ý kiến của đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng, toàn diện các vấn đề về an sinh xã hội, tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và người lao động, yêu cầu, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, yêu cầu về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần của Nghị quyết số 68.

Về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến, rà soát, chỉnh lý các quy định này để làm rõ bản chất của hành vi, điều kiện áp dụng và hậu quả pháp lý; bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Quốc hội thông qua 2 luật trong lĩnh vực hình sự - Ảnh 2.

Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) - Ảnh: chinhphu.vn/Nguyễn Hoàng 

Về các tội danh khác, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, rà soát, chỉnh lý các điều luật theo hướng điều chỉnh mức định lượng làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự và mức hình phạt của một số tội danh phù hợp với đặc điểm, tình hình tội phạm và tính chất quan trọng của khách thể mà tội phạm xâm hại. Nghiên cứu, đánh giá toàn diện các hành vi khách quan trong các tội danh, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng, kinh doanh, thương mại, trật tự quản lý kinh tế, an toàn thực phẩm, an ninh thông tin mạng, giao thông hàng không... để bảo đảm không xử lý hình sự quá rộng, tránh bỏ lọt tội phạm, đồng thời tránh sự chồng chéo, mâu thuẫn hoặc khoảng trống pháp lý.

Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua với 458/467 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Luật gồm 8 chương, 54 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027 và có quy định Điều khoản chuyển tiếp.

Bổ sung thẩm quyền điều tra của Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân đối với 7 tội danh

Trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết để bảo đảm tính thống nhất giữa quy định của dự thảo Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) và dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), nhất là quy định về thẩm quyền điều tra đối với các tội danh mới được bổ sung trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các hệ lực lượng trong Công an nhân dân, dự thảo Luật đã điều chỉnh thẩm quyền giữa Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân và Cơ quan Cảnh sát điều tra của Công an nhân dân theo hướng giao Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân có thẩm quyền điều tra đối với 7 tội danh trong đó có 4 tội danh thuộc lĩnh vực an ninh hàng không (quy định từ Điều 264 đến Điều 267 dự thảo Bộ luật Hình sự), 2 tội danh liên quan đến phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Điều 290 và Điều 291 dự thảo Bộ luật Hình sự) và Tội xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, Đảng kỳ (Điều 343 dự thảo Bộ luật Hình sự).

Báo cáo về việc bổ sung thẩm quyền điều tra về loại tội cho các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, công tác điều tra hình sự là hoạt động đặc thù, đòi hỏi tính chuyên nghiệp rất cao và liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Do đó, các hoạt động này cần phải do cơ quan điều tra chuyên trách, điều tra viên thực hiện. Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự hiện hành đã xác định thẩm quyền của các cơ quan này phù hợp với tính chất, chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước, địa bàn và lĩnh vực hoạt động chuyên ngành của từng lực lượng. Đồng thời bảo đảm nguyên tắc phân công, phân cấp rành mạch, chuyên sâu, tránh chồng chéo trong tổ chức điều tra hình sự. Do vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên quy định như dự thảo Luật.

Về thẩm quyền trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản của các cơ quan hải quan, kiểm lâm, kiểm ngư, Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật nêu rõ: Tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội đã xem xét hồ sơ định hướng chính sách của dự án Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); trong đó, có chính sách không mở rộng thẩm quyền của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. 

Đồng thời, dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đã bỏ quy định về thẩm quyền thụ lý, điều tra trong thời hạn 1 tháng đối với hải quan, kiểm lâm, kiểm ngư và chỉ giữ lại thẩm quyền 7 ngày. Theo đó, trong thời hạn 7 ngày các cơ quan này được tiến hành một số hoạt động điều tra ban đầu và phải chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra; với thời hạn này sẽ không bảo đảm để thực hiện thủ tục trưng cầu giám định và yêu cầu định giá tài sản. Do đó, việc không quy định thẩm quyền trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản của các cơ quan này là phù hợp.

Nguyễn Hoàng