Tà Xùa giữ nguyên bản sắc để xứng danh điểm đến mới nổi hàng đầu châu Á

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, ông Nguyễn Xuân Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La, nhấn mạnh điều này sau khi "vùng đất trên mây" được World Travel Awards vinh danh "Asia's Leading Emerging Tourism Destination 2026" - Điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu châu Á năm 2026.

"Danh hiệu đó là sự ghi nhận đáng trân trọng đối với sức hấp dẫn của Tà Xùa, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với địa phương", ông Nguyễn Xuân Hồng nói.

Sau "ánh hào quang" của giải thưởng là những bài toán tiếp theo đang đặt ra cho địa phương: Làm sao để khách đến đông hơn và người dân có thêm sinh kế? Làm sao để văn hóa Mông bản địa không bị biến thành "phông nền" cho những bức ảnh "check-in"? Làm sao để du lịch tạo ra giá trị kinh tế mà cảnh quan, môi trường vẫn được gìn giữ?

Xây dựng nền kinh tế bản địa

Theo số liệu của địa phương, 6 tháng đầu năm 2026, xã Tà Xùa ước đón khoảng 56.000 lượt khách, doanh thu du lịch khoảng 54 tỷ đồng; cả năm đặt mục tiêu 120.000 lượt khách và doanh thu khoảng 120 tỷ đồng. Địa phương hiện có khoảng 150 hộ kinh doanh dịch vụ du lịch, hơn 80 cơ sở lưu trú cộng đồng.

"Ở Tà Xùa, người dân phải là chủ thể của quá trình phát triển du lịch và được hưởng lợi từ chính những giá trị của quê hương mình", ông Nguyễn Xuân Hồng nhấn mạnh.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Tà Xùa, địa phương là xã vùng III, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn gần 50%. Sinh kế của phần lớn người dân vẫn gắn với nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi. Vì vậy, một điểm đến được biết đến rộng rãi chỉ thực sự có ý nghĩa khi dòng tiền du lịch đi được vào bản làng, vào từng hộ gia đình, tạo thêm việc làm và giảm sức ép mưu sinh.

Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa phát triển một điểm du lịch với xây dựng một nền kinh tế du lịch.

Sức hút của Tà Xùa trước hết đến từ thiên nhiên nguyên sơ với những cung đường trekking giữa núi rừng Tây Bắc. Nằm ở độ cao 1.500-2.000m so với mực nước biển, nép mình trên sườn Đông Nam dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, Tà Xùa sở hữu hệ sinh thái rừng đặc dụng cùng những cảnh quan khoáng đạt, tạo nên một không gian hoang sơ, giàu sức cuốn hút.

"Biển mây là hình ảnh đặc trưng, là điểm nhận diện rất mạnh của Tà Xùa, nhưng đó không phải là giá trị duy nhất", ông Nguyễn Xuân Hồng chia sẻ.

Nếu du khách đến chỉ chụp ảnh rồi rời đi, giá trị tạo ra mà người dân nhận được chưa chắc tương xứng. Ngược lại, khi người dân mở homestay cho du khách lưu trú, nấu món ăn truyền thống, cộng thêm các hoạt động trực tiếp dẫn khách du lịch đi rừng, giới thiệu nghề thủ công, bán sản phẩm nông nghiệp hay kể câu chuyện văn hóa, phong tục của cộng đồng mình. Khi đó, mỗi chuyến đi sẽ để lại một phần giá trị ở lại.

Đặc biệt, chè Shan tuyết cổ thụ là một tài sản có thể mở ra thêm hướng đi nữa cho kinh tế du lịch địa phương.

Ông Nguyễn Xuân Hồng cho biết: "Xã cũng đang chú trọng kết nối du lịch với phát triển nông nghiệp đặc sản địa phương, trọng tâm là vùng chè Shan tuyết cổ thụ Tà Xùa. Người dân không còn chỉ bán búp chè thô, mà còn trực tiếp tham gia các trải nghiệm hái chè, sao chè và thưởng trà cùng du khách, qua đó nâng cao giá trị của nông sản và văn hóa bản địa; tạo cơ hội để người dân có việc làm, có thu nhập ngay trên quê hương mình".

Cách làm này đặt văn hóa vào đúng vị trí của một nguồn lực phát triển. Văn hóa không đứng ngoài nền kinh tế; văn hóa có thể tạo ra giá trị kinh tế nếu được khai thác đúng cách, với điều kiện cộng đồng vẫn giữ quyền làm chủ đối với những giá trị thuộc về mình.

Tạo ra một chu kỳ phát triển bền vững

Xã Tà Xùa đang đứng trước cơ hội lớn về quảng bá sau danh hiệu của World Travel Awards. Nhưng, một giải thưởng dù có sức lan tỏa đến đâu, cũng chỉ tạo ra sự chú ý ban đầu. Sau sự chú ý ấy là chất lượng thật của điểm đến.

"Chúng tôi xác định thương hiệu không chỉ nằm ở quảng bá, mà được tạo dựng từ chất lượng thực tế của điểm đến", ông Nguyễn Xuân Hồng cho biết.

Trong bối cảnh nhiều điểm du lịch vùng cao đang đứng trước sức ép tăng trưởng nhanh. Một điểm đến có thể nổi tiếng rất nhanh trên mạng xã hội, nhưng cũng có thể mất sức hút nếu cảnh quan bị phá vỡ, rác thải gia tăng, dịch vụ thiếu chuyên nghiệp hoặc những trải nghiệm bản địa dần bị thương mại hóa đến mức mất đi sự chân thực…

Tà Xùa vì thế đang phải giải cùng lúc hai bài toán, đó là mở cửa để đón thêm du khách và giữ được những thứ khiến du khách muốn quay lại.

Theo ông Nguyễn Xuân Hồng, các khâu đột phá được địa phương xác định là nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về quy hoạch, trật tự xây dựng và bảo vệ môi trường; nâng cấp chất lượng hạ tầng, dịch vụ thiết yếu; bảo đảm an ninh, an toàn; đào tạo các kỹ năng cho người dân tham gia hoạt động du lịch; tiếp tục phát huy các giá trị văn hóa, sản phẩm địa phương và vai trò của cộng đồng.

Đây là phần việc ít hào nhoáng hơn một danh hiệu quốc tế, song lại quyết định danh hiệu ấy sẽ tạo ra một chu kỳ phát triển dài hay chỉ trở thành một điểm sáng ngắn hạn.

Mục tiêu vươn ra thế giới

Sau danh hiệu châu Á, xã cũng đang hướng đến mục tiêu tham gia Giải thưởng "Điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu Thế giới năm 2026".

Nhưng như ông Nguyễn Xuân Hồng nói, "From Ta Xua to the World" – "Đưa Tà Xùa đến với thế giới" không nên được hiểu đơn thuần là một khẩu hiệu. Điều cần giới thiệu ra bên ngoài là những giá trị chân thực của vùng đất và con người nơi đây. Đó là cảnh quan đặc sắc, bản sắc văn hóa, sản phẩm địa phương và những trải nghiệm riêng có.

Đây cũng là cách để sự quan tâm dành cho Tà Xùa hôm nay được chuyển hóa thành sinh kế tốt hơn cho người dân, trải nghiệm tốt hơn cho du khách và giá trị bền vững hơn cho địa phương.

Và câu chuyện Tà Xùa, nhìn rộng ra, cho thấy một hướng đi đang mở ra tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Những "viên ngọc thô" ẩn mình trong lớp lớp trầm tích di sản đang dần được nhận diện, khai thác và trao cơ hội để "tỏa sáng".

Sơn Hào