Tăng tốc thanh toán số, ngân hàng siết mạnh gian lận trực tuyến

Thanh toán không tiền mặt tăng vọt, nhiều giao dịch được cảnh báo

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tiếp tục tăng tốc trong những tháng đầu năm 2026, cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ hơn trong thói quen giao dịch của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức.

Không chỉ tăng nhanh về số lượng, thanh toán số còn tiếp tục mở rộng phạm vi ứng dụng, từ giao dịch ngân hàng, dịch vụ công, giáo dục, an sinh xã hội đến hoạt động của hộ kinh doanh. Song song đó, ngành ngân hàng cũng tăng cường hoàn thiện pháp lý, đầu tư hạ tầng và siết chặt an toàn giao dịch.

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), thời gian qua, cơ quan này tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ, thuận lợi cho phát triển TTKDTM, thúc đẩy hoạt động ngân hàng số và bảo đảm an ninh, an toàn trong thanh toán.

Trong đó, NHNN đang nghiên cứu xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2024/NĐ-CP quy định về TTKDTM; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Thông tư số 41/2024/TT-NHNN về giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; đồng thời theo dõi việc thi hành các nghị định, thông tư liên quan.

Bên cạnh đó, tiếp tục triển khai các đề án, chương trình, kế hoạch và chính sách thúc đẩy TTKDTM và ngân hàng số, như kế hoạch của ngành ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Đề án 06, Kế hoạch 01/KHPH-BCA-NHNN và kế hoạch triển khai thi hành Nghị định 368/2025/NĐ-CP về hoạt động cung ứng dịch vụ tiền di động.

Hạ tầng thanh toán và lớp bảo vệ giao dịch tiếp tục được tăng cường

Hạ tầng phục vụ TTKDTM và chuyển đổi số ngành ngân hàng tiếp tục được đầu tư, nâng cấp.

Theo đó, Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng tiếp tục hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do NAPAS vận hành tiếp tục mở rộng tích hợp, kết nối với nhiều ngành, lĩnh vực để cung cấp dịch vụ công…

Một điểm đáng chú ý là NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động ngân hàng thanh toán (SIMO).

Tính đến ngày 23/3, Hệ thống SIMO đã được triển khai tới 149 đơn vị, gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức trung gian thanh toán, với tổng số hơn 688.000 bản ghi về tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng và đơn vị chấp nhận thanh toán có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật.

Hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo tới 3,5 triệu lượt khách hàng. Trong đó, có hơn 1,1 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng hơn 3,99 nghìn tỷ đồng.

SIMO cho phép các tổ chức thành viên báo cáo, chia sẻ thông tin về các tài khoản đáng ngờ. Trên cơ sở dữ liệu tập trung, các tổ chức tín dụng có thể ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến.

"Phủ sóng" thanh toán số đến vùng sâu, vùng xa

Hoạt động thanh toán dịch vụ công qua ngân hàng tiếp tục được đẩy mạnh. Thanh toán điện tử trong khu vực Chính phủ, dịch vụ hành chính và thu ngân sách nhà nước bằng phương thức TTKDTM tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực.

Đáng chú ý, thời gian gần đây, một số ngân hàng như PVcomBank, OCB, ACB, SHB… đang tích cực phối hợp với cơ quan thuế hỗ trợ quan trọng cho hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai, đồng thời thúc đẩy nộp thuế điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt.

Trong lĩnh vực giáo dục, 100% cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn đô thị đã chấp nhận thanh toán học phí thông qua hệ thống ngân hàng. Hầu hết cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông cũng đã trang bị phương tiện phục vụ TTKDTM và khuyến khích phụ huynh nộp học phí bằng phương thức không dùng tiền mặt.

Ở lĩnh vực an sinh xã hội, 82% số người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp trên địa bàn đô thị đã được chi trả thông qua các phương thức TTKDTM.

NHNN cho biết, hiện nay hoạt động phát triển TTKDTM tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa tiếp tục được thúc đẩy. Ngoài dịch vụ đại lý thanh toán, tiền di động (Mobile-Money) tiếp tục đạt kết quả khả quan.

Ở góc độ hợp tác quốc tế, NHNN cũng đã triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR giữa Việt Nam với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, đồng thời tiếp tục triển khai với một số quốc gia khác.

Ở mảng dữ liệu tín dụng, Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam đã phối hợp với C06 - Bộ Công an đối soát được khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng, đồng thời làm sạch được khoảng 44,5 triệu hồ sơ khách hàng trong cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng.

Trong thời gian tới, NHNN cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cấp hạ tầng thanh toán, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm và phương thức thanh toán mới, đồng thời tăng cường an ninh, an toàn, bảo mật trong hoạt động thanh toán và ngân hàng.

Anh Minh