Thách thức và cơ hội phát huy thế mạnh của y học cổ truyền

Thách thức và cơ hội của y học cổ truyền

Tại lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Hội Đông y Việt Nam ngày 20/8 tại Hà Nội, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Hội hiện có gần 70.000 hội viên, hơn 10.000 phòng chẩn trị, trung tâm Đông y trên cả nước.

Năm 2025, khoảng 7 triệu lượt người được khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Quỹ bảo hiểm y tế chi trả hàng trăm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu được triển khai, góp phần giảm tải tuyến trên.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho rằng tiềm năng y học cổ truyền chưa được phát huy tương xứng. Tỷ lệ khám, chữa bệnh còn thấp, chất lượng nhân lực chưa đồng đều; nghiên cứu, chuẩn hóa kỹ thuật và chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu. Dược liệu trong nước còn hạn chế về giống, vùng trồng, tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.

Tình trạng hành nghề không phép, quảng cáo sai sự thật, sử dụng dược liệu kém chất lượng vẫn tồn tại, ảnh hưởng sức khỏe và niềm tin của người dân.

Trong bối cảnh dân số già hóa, bệnh mạn tính gia tăng, nhu cầu phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và tại nhà ngày càng lớn. Đây là cơ hội để y học cổ truyền phát huy thế mạnh trong phòng bệnh, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc toàn diện.

Hướng tới số hóa các bài thuốc y học cổ truyền

Bộ Y tế đề nghị Hội Đông y Việt Nam tập trung 7 nhóm nhiệm vụ trong giai đoạn tới, trong đó trọng tâm là thúc đẩy kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại dựa trên bằng chứng. Hai nền y học cần bổ trợ cho nhau vì lợi ích người bệnh.

Các chuyên gia, lương y, viện, trường và bệnh viện cần phối hợp xây dựng hướng dẫn chuyên môn, phác đồ kết hợp, nghiên cứu lâm sàng, đánh giá tính an toàn và hiệu quả. Những bài thuốc, phương pháp chữa bệnh có giá trị cần được nghiên cứu, chứng minh và chuẩn hóa trước khi ứng dụng rộng rãi.

Theo Bộ Y tế, phát triển y học cổ truyền không phải quay về phương thức cũ, mà là kế thừa tinh hoa của cha ông trên nền tảng khoa học, công nghệ hiện đại, đưa lĩnh vực này trở thành bộ phận quan trọng của nền y học quốc gia.

Một nhiệm vụ khác là số hóa kho tri thức y học cổ truyền, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia. Các bài thuốc gia truyền, tri thức bản địa cần được kiểm kê, thẩm định, số hóa, đồng thời bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tránh thất truyền hoặc bị khai thác thiếu kiểm soát.

TTND.PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, cho biết Hội định hướng xây dựng “hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia”, kết nối thầy thuốc, người bệnh, tri thức truyền thống với khoa học hiện đại, vùng dược liệu với công nghiệp chế biến, đồng thời gắn khám chữa bệnh với đào tạo, nghiên cứu và du lịch sức khỏe.

Hướng tới Chiến lược phát triển y học cổ truyền đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Bộ Y tế đề nghị Hội tham gia hoàn thiện chính sách về khám chữa bệnh, bảo hiểm y tế, đào tạo, cấp phép, bảo tồn tri thức, dược liệu và khoa học công nghệ.

Theo Quyết định 1250/QĐ-TTg ngày 9/7/2026, Chính phủ cũng đặt mục tiêu khắc phục tồn tại, nâng cao trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong bảo tồn, phát huy và nâng tầm y học cổ truyền, phục vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

HM