Thương mại biên giới: Cần phát triển cả hệ sinh thái phía sau cửa khẩu

Ngày 18/9, tại Điện Biên, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị “Xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất nhập khẩu khu vực miền Bắc năm 2026”, với chủ đề “Chuyển đổi số và thương mại xanh: Động lực bứt phá giao thương biên mậu Việt Nam - Lào - Trung Quốc”.

Hội nghị có sự tham dự của hơn 250 đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội, doanh nghiệp Việt Nam, Lào và Trung Quốc.

Không thể chỉ nhìn vào lượng hàng qua cửa khẩu

Tại hội nghị, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng thương mại quốc tế đang trải qua quá trình chuyển đổi sâu sắc. Việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng cùng những yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, phát triển bền vững, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với thương mại biên giới không chỉ là gia tăng lượng hàng hóa lưu thông mà còn phải nâng cao chất lượng và tính bền vững của hoạt động giao thương.

Đáng chú ý, ông Vũ Bá Phú cho rằng cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận đối với phát triển thương mại biên giới, từ việc tập trung vào lưu lượng hàng hóa qua cửa khẩu sang phát triển toàn bộ hệ sinh thái phía sau cửa khẩu.

“Muốn thúc đẩy thương mại biên giới phát triển bền vững, chúng ta không thể chỉ tập trung vào lưu lượng hàng hóa qua cửa khẩu, mà phải quan tâm đến toàn bộ hệ sinh thái phía sau cửa khẩu”, ông Vũ Bá Phú nêu rõ.

Hệ sinh thái này bao gồm vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, thương hiệu, logistics, kho bãi, cửa khẩu, dữ liệu, thương mại điện tử và thị trường tiêu thụ.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đề nghị các địa phương tăng cường liên kết vùng, liên kết giữa địa phương và doanh nghiệp; nâng cao năng lực hoạt động cửa khẩu; đẩy mạnh chuyển đổi số trong thương mại biên giới; nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu, đồng thời chủ động chuyển đổi xanh và phát triển logistics xanh.

Mở rộng không gian kết nối thương mại Việt Nam - Lào - Trung Quốc

Theo ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên, khu vực miền Bắc có vị trí địa kinh tế quan trọng, là đầu mối giao thông, cửa ngõ giao thương của Việt Nam với Trung Quốc, Lào và các thị trường trong khu vực.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của khu vực phía bắc đạt trên 380 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước.

Theo lãnh đạo tỉnh Điện Biên, một số tiềm năng, lợi thế, nhất là tại các tỉnh trung du và miền núi phía bắc, vẫn chưa được khai thác tương xứng. Hạ tầng kinh tế, giao thông kết nối còn khó khăn; việc ứng dụng chuyển đổi số, tăng trưởng xanh trong phát triển kinh tế cần tiếp tục được đẩy mạnh.

Do đó, tăng cường kết nối giao thương giữa miền Bắc Việt Nam với các tỉnh Bắc Lào và các tỉnh của Trung Quốc vừa góp phần khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế của các địa phương, vừa xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định và phát triển.

Tại hội nghị, các đại biểu Việt Nam, Lào và Trung Quốc tập trung trao đổi về hành lang kinh tế và logistics xanh; kết nối hạ tầng logistics, kho ngoại quan, vận tải đa phương thức; chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu; hải quan số, chứng từ điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt; thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc và marketing số quốc tế.

Theo ông Vũ Bá Phú, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, cơ quan xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành hàng đổi mới phương thức hỗ trợ doanh nghiệp, lấy nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và yêu cầu của thị trường làm trung tâm.

Anh Thơ