Vì sao hóa đơn tiền điện dễ 'leo thang' trong mùa nắng nóng?

Nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt tăng mạnh

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ tháng 4 đến tháng 9/2026, nắng nóng có xu hướng gia tăng cả về cường độ và phạm vi trên toàn quốc. Hiện tượng này xuất hiện sớm từ tháng 4, mở rộng tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ từ cuối tháng 5. Đặc biệt, trong các tháng 7-9/2026, số ngày nắng nóng được dự báo nhiều hơn và gay gắt hơn so với năm 2025.

Ghi nhận tại Đà Nẵng, ngay từ đầu tháng 5, thời tiết đã chuyển sang oi bức, nhiều hộ gia đình đã sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện, đồng thời tăng tần suất sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày. Chị Nguyễn Thị Thu (phường Thanh Khê) cho biết, do nắng nóng nên gia đình phải sử dụng điều hòa nhằm bảo đảm giấc ngủ cho các người lớn tuổi và trẻ nhỏ.

"Vào mùa hè, con nghỉ học ở nhà nhiều nên điều hòa thường xuyên hoạt động cả ban ngày, quạt cũng chạy liên tục. Tiền điện theo đó tăng gần gấp đôi", chị Huỳnh Thị Kim Phương (phường Cẩm Lệ) cho hay.

Theo Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC), dù nắng nóng chưa tới đỉnh điểm nhưng lượng điện tiêu thụ đã bắt đầu "nóng" theo từng ngày. Đây là thực tế đang diễn ra tại nhiều hộ gia đình khi nhu cầu sử dụng điện tăng nhanh ngay từ đầu mùa.

Vào mùa nắng nóng, sản lượng điện sinh hoạt có thể tăng cao so với các tháng bình thường, tạo áp lực lớn lên hệ thống cung ứng điện. Tại Tổng công ty ghi nhận, công suất cực đại Pmax ngày 15/5/2026 đạt 4.590 MW, lập đỉnh mới trong năm 2026.

Thiết bị làm mát - "thủ phạm" chính khiến điện năng tiêu thụ tăng cao

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Hữu Khánh, Phó Tổng giám đốc EVNCPC cho biết, vào mùa nắng nóng, việc sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tăng cao là nguyên nhân chủ yếu khiến hóa đơn tiền điện của nhiều hộ gia đình tăng mạnh.

PGS.TS. Nguyễn Việt Dũng (Đại học Bách khoa Hà Nội) - chuyên gia về kỹ thuật nhiệt lạnh cho rằng, trong cơ cấu sử dụng điện của hộ gia đình, các thiết bị làm mát, đặc biệt là điều hòa nhiệt độ luôn chiếm tỷ trọng lớn, có thể lên tới 40-70% tổng điện năng tiêu thụ trong mùa nắng nóng. Đây là thông số kỹ thuật thực tế cho thấy chỉ cần một thay đổi nhỏ trong thói quen sử dụng máy lạnh cũng sẽ tạo ra tác động lớn đến tổng công suất tiêu thụ của toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, nguyên nhân không chỉ đến từ tần suất sử dụng tăng mà còn do thói quen vận hành thiết bị chưa hợp lý. Việc cài đặt điều hòa ở nhiệt độ quá thấp, sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn hoặc không bảo đảm độ kín của phòng khiến máy phải hoạt động liên tục ở cường độ cao, làm tăng đáng kể lượng điện năng tiêu thụ.

Theo PGS.TS. Nguyễn Việt Dũng, người dân hoàn toàn có thể kiểm soát mức chi phí này thông qua việc điều chỉnh hành vi sử dụng. Cụ thể, nên cài đặt nhiệt độ điều hòa ở mức từ 26-28°C, kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả lưu thông không khí lạnh; hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm; tắt các thiết bị khi không cần thiết và ưu tiên sử dụng thiết bị có dán nhãn tiết kiệm năng lượng.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm độ kín của phòng khi sử dụng điều hòa, sử dụng rèm che nắng để hạn chế bức xạ nhiệt, vệ sinh thiết bị định kỳ và theo dõi lượng điện tiêu thụ hằng ngày cũng là những giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc giảm chi phí tiền điện.

Thời tiết ngày càng cực đoan kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Vì vậy, sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, bảo đảm cung ứng điện ổn định trong những ngày nắng nóng kéo dài.

Nhật Anh