Xây dựng hồ sơ đề cử Công viên địa chất toàn cầu UNESCO cho Phong Nha - Kẻ Bàng

Sáng 4/11, tại xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, Ủy ban Quốc gia Chương trình Con người và Sinh quyển Việt Nam (MAB Việt Nam) phối hợp với UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội nghị tổng kết Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới tại Việt Nam năm 2026.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam nhấn mạnh, Phong Nha - Kẻ Bàng là niềm tự hào đặc biệt của Quảng Trị. Nơi đây không chỉ nổi tiếng với những kỳ quan hang động, hệ thống núi đá vôi kỳ vĩ, những cánh rừng nguyên sinh và sự đa dạng của các loài sinh vật quý hiếm, mà còn là không gian văn hóa, lịch sử gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng địa phương.

Phong Nha - Kẻ Bàng được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới năm 2003, mở rộng và ghi danh bổ sung năm 2015. Năm 2025, Phong Nha - Kẻ Bàng cùng với Hin Nam No của Lào trở thành Di sản thiên nhiên thế giới liên biên giới. Đến năm 2026, Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới thứ 12 của Việt Nam, tiếp tục khẳng định những giá trị nổi bật trên bản đồ di sản thiên nhiên thế giới.

"Mỗi sự ghi nhận của UNESCO là một niềm vinh dự, nhưng đồng thời cũng là một lời nhắc nhở về trách nhiệm. Bởi giá trị đích thực của một danh hiệu quốc tế không chỉ nằm ở sự ghi nhận, mà còn ở những gì chúng ta đang làm để bảo vệ, gìn giữ và trao truyền những giá trị ấy cho các thế hệ mai sau", ông Hoàng Nam cho hay.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, thời gian tới, tỉnh định hướng phát triển Phong Nha - Kẻ Bàng trở thành khu du lịch quốc gia theo hướng xanh, có trách nhiệm và bền vững; nghiên cứu lộ trình đề cử Công viên địa chất toàn cầu UNESCO trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cần thiết; từng bước xây dựng mô hình quản trị tích hợp, hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ đa dạng sinh học, phát triển du lịch và nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng.

Quảng Trị cũng sẵn sàng tăng cường hợp tác với các cơ quan, địa phương của Lào trong bảo tồn di sản thiên nhiên liên biên giới, nhất là không gian sinh thái Phong Nha - Kẻ Bàng và Hin Nam No; chủ động kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và tham gia các sáng kiến chung của Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại hội nghị, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng, rất ít nơi có điều kiện đặc biệt như Phong Nha - Kẻ Bàng để kết nối các lĩnh vực hoạt động của UNESCO. Nơi đây không chỉ là một phần của Di sản thiên nhiên thế giới liên biên giới, mà việc được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới còn tạo ra khuôn khổ thuận lợi để củng cố mối liên kết giữa bảo tồn đa dạng sinh học, tri thức khoa học và sinh kế bền vững trên phạm vi cảnh quan rộng lớn hơn.

Theo ông, các khu dự trữ sinh quyển không phải là những khu bảo tồn khép kín theo nghĩa truyền thống, mà còn là nơi hàng triệu người trên thế giới sinh sống và làm việc. Trong hơn nửa thế kỷ qua, Chương trình MAB đã định hình con đường để con người chung sống hài hòa với thiên nhiên, biến các khu dự trữ sinh quyển thành những "phòng thí nghiệm sống", nơi thử nghiệm và nhân rộng các giải pháp vì con người và tự nhiên.

Tại Việt Nam, UNESCO cam kết hỗ trợ chuyển hóa các danh hiệu và tiêu chuẩn quốc tế thành những kết quả lâu dài. "Chúng ta hãy nhớ rằng, danh hiệu mới chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị thực sự của danh hiệu không đo đếm bằng tấm bằng công nhận, mà bằng những hành động cụ thể sau đó nhằm đảm bảo cộng đồng an toàn hơn, khỏe mạnh hơn; những cánh rừng, dòng sông và cảnh quan thiên nhiên được gìn giữ cho các thế hệ tương lai", đại diện UNESCO nhấn mạnh.

PGS.TS. Kiều Văn Hoan, Chủ tịch MAB Việt Nam cho biết, năm 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng của Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới tại Việt Nam khi Phong Nha - Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới thứ 12 của nước ta.

Từ khu dự trữ sinh quyển đầu tiên được công nhận năm 2000, trải qua 26 năm hình thành và phát triển, Mạng lưới đã mở rộng trên nhiều vùng sinh thái, cảnh quan và không gian văn hóa khác nhau. Mỗi khu dự trữ sinh quyển có đặc trưng riêng nhưng cùng chia sẻ mục tiêu bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa và tìm kiếm hướng phát triển hài hòa, bền vững cho con người và cộng đồng địa phương.

"Ở cấp độ quốc gia, chúng ta cần một cách tiếp cận chung để hỗ trợ 12 khu triển khai Kế hoạch Hành động Hàng Châu 2026 - 2035 với lộ trình phù hợp với bối cảnh Việt Nam, có hướng dẫn thiết thực, cơ chế theo dõi, đánh giá khả thi và phân công trách nhiệm rõ ràng. Ủy ban MAB Việt Nam mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ cùng các bộ, ngành, địa phương, UNESCO và các đối tác để thúc đẩy quá trình này", PGS.TS. Kiều Văn Hoan chia sẻ.

Hội nghị là dịp đánh giá kết quả hoạt động của Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới tại Việt Nam, nhìn nhận những khó khăn, hạn chế; đồng thời tạo diễn đàn để các khu trao đổi, kết nối, xác định những ưu tiên và đề xuất giải pháp khả thi cho giai đoạn tiếp theo, hướng tới xây dựng mạng lưới ngày càng gắn kết, chủ động và hoạt động hiệu quả hơn.

TP