Xây dựng nền tảng trợ giúp pháp lý bền vững cho người yếu thế

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, những năm qua, cùng với nỗ lực của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, hệ thống pháp luật và tư pháp Việt Nam đã có bước phát triển quan trọng. Bên cạnh nội lực của đất nước, sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế đã góp phần tích cực vào những kết quả đó.

Thứ trưởng cho biết, nhân Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11/2022, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Thế giới và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam đã khởi động Dự án "Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế", do Ngân hàng Thế giới thực hiện từ nguồn vốn tài trợ của Quỹ Xã hội thuộc Chính phủ Nhật Bản.

Đây là dự án có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, đổi mới công tác trợ giúp pháp lý, đồng thời được triển khai trong giai đoạn thực hiện Đề án "Đổi mới công tác trợ giúp pháp lý giai đoạn 2015-2025", thi hành Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung luật này.

Theo Thứ trưởng, với sự phối hợp chặt chẽ của các bên, Dự án đã được triển khai hiệu quả, hỗ trợ công tác trợ giúp pháp lý tại các địa phương miền núi có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt là hai tỉnh thụ hưởng chính là Điện Biên và Lào Cai (trước đây là tỉnh Yên Bái).

Sau gần 4 năm triển khai, mặc dù chịu ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và thiên tai, đến nay Dự án đã hoàn thành 149/156 nhóm hoạt động theo kế hoạch, đạt xấp xỉ 96%. Các hoạt động còn lại sẽ được triển khai đến cuối tháng 7/2026, sau đó hoàn tất các thủ tục đóng dự án trong thời gian ân hạn.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, các hoạt động của Dự án được triển khai bám sát mục tiêu, bảo đảm đúng quy định của pháp luật, Hiệp định tài chính và Văn kiện Dự án. Thông qua đó, Dự án đã hỗ trợ các cơ quan của Việt Nam nghiên cứu, khảo sát, tổ chức hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, tập huấn nâng cao năng lực; đồng thời hỗ trợ các tổ chức đủ điều kiện thực hiện truyền thông, tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý trực tiếp cho các nhóm yếu thế.

Theo Thứ trưởng, dù còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai, Dự án đã thể hiện tinh thần hợp tác, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức tham gia. Hội nghị tổng kết là dịp để các bên đánh giá những kết quả đạt được, chia sẻ bài học kinh nghiệm và đề xuất định hướng hợp tác trong thời gian tới.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Christopher Sheldon, Giám đốc điều hành hoạt động Dự án của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Lào và Campuchia cho biết, Dự án được triển khai với mục tiêu bảo đảm mọi người dân, không phân biệt nơi sinh sống, dân tộc, giới tính hay điều kiện kinh tế, đều có cơ hội tiếp cận công lý.

Theo ông Christopher Sheldon, Dự án đã đạt nhiều kết quả vượt mục tiêu đề ra, cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý cho hơn 7.100 người yếu thế tại Lào Cai và Điện Biên; đào tạo gần 6.000 trưởng thôn, người có uy tín và hơn 8.300 trợ giúp viên pháp lý, cán bộ liên quan; xây dựng các hướng dẫn chuyên sâu, đồng thời thí điểm đường dây nóng và ứng dụng di động nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý cho người dân vùng sâu, vùng xa.

Ông Christopher Sheldo cũng thẳng thắn nhìn nhận một số khó khăn trong quá trình triển khai như tiến độ giải ngân, nguồn nhân lực, phương pháp đánh giá kết quả và tác động từ việc sắp xếp đơn vị hành chính. Những thách thức này cũng mang lại nhiều bài học kinh nghiệm, trong đó có việc phát huy vai trò của cộng đồng, bảo đảm cách tiếp cận phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số, ứng dụng công nghệ gắn với nâng cao kỹ năng số và tăng cường quản lý linh hoạt trong thực hiện dự án. 

Tại Hội nghị, sau khi nghe báo cáo đánh giá kết quả thực hiện Dự án và các tham luận, các đại biểu đánh giá Dự án đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, tăng cường năng lực cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, cán bộ các cơ quan tiến hành tố tụng, cán bộ cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng; tạo dấu ấn tích cực trong công tác trợ giúp pháp lý...

Phát biểu bế mạc Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc khẳng định, kết quả của Dự án đã góp phần hỗ trợ các cơ quan Việt Nam thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ được giao; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, rà soát, đơn giản hóa quy trình, thủ tục trong công tác trợ giúp pháp lý, qua đó đóng góp tích cực cho công tác pháp luật và tư pháp.

Đối với các đề xuất, kiến nghị và bài học kinh nghiệm được rút ra trong quá trình triển khai, Bộ Tư pháp sẽ nghiên cứu, tiếp thu nhằm bảo đảm tính bền vững của Dự án, đồng thời tổng hợp các kiến nghị thuộc thẩm quyền của các cơ quan liên quan để xem xét, giải quyết.

Thứ trưởng cũng đề nghị Ngân hàng Thế giới và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tiếp tục phối hợp nghiên cứu các đề xuất của phía Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác trong thời gian tới.

Để phát huy kết quả đạt được, Thứ trưởng đề nghị Ban Quản lý dự án chuyên trách khẩn trương hoàn tất các thủ tục đóng Dự án theo đúng quy định; bàn giao đầy đủ tài liệu, duy trì hiệu quả các nền tảng số phục vụ công tác trợ giúp pháp lý; đồng thời đề nghị các địa phương, nhất là Điện Biên và Lào Cai, chủ động lồng ghép nguồn lực để tiếp tục duy trì, nhân rộng các mô hình hiệu quả và cơ chế phối hợp phản ứng nhanh sau khi Dự án kết thúc.

Diệu Anh