Xử lý vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng các dự án đường sắt

Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về tình hình thực hiện Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các tuyến đường sắt đô thị Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, sau khi nghe báo cáo, ý kiến thảo luận các bộ, ngành, địa phương, ý kiến phát biểu của các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ kết luận như sau:

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, từ phiên họp Ban chỉ đạo lần thứ bảy (ngày 03/3/2026), các bộ, cơ quan, địa phương đã, đang rất tích cực, nỗ lực triển khai các nhiệm vụ được giao, nhìn chung công tác phối hợp đã hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, các dự án đường sắt đều có quy mô rất lớn, phức tạp, do vậy yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục tập trung, chủ động hơn nữa, tích cực xử lý vướng mắc, vận dụng linh hoạt hơn khi giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các dự án để đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng.

Bổ sung tiêu chuẩn, quy chuẩn các loại đường sắt bảo đảm đồng bộ, thống nhất trước ngày 10/4/2026

Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, bổ sung tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí cho các loại đường sắt để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất chung cho cả nước, đáp ứng phát triển công nghiệp đường sắt và hiệu quả đầu tư, khai thác đường sắt trên phạm vi cả nước (hoàn thành trước ngày 10/4/2026).

Việc triển khai các dự án phải kịp thời, đúng tiến độ nhưng phải đúng quy trình, thủ tục, quy định, đảm bảo nâng cao chất lượng các công trình, dự án và kiên quyết chống tiêu cực, tham nhũng, lợi ích nhóm.

Đồng thời, tiếp tục rà soát hoàn thiện thủ tục đầu tư theo đúng quy định, chặt chẽ và việc bố trí vốn phải kịp thời, đáp ứng yêu cầu về tiến độ, hiệu quả đầu tư.

Các địa phương tập trung chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư; lưu ý đảm bảo cho nhân dân có nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ (đầy đủ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, điện, đường, trường, y tế, văn hóa thể thao; sáng, xanh, sạch đẹp hơn; bảo đảm công ăn việc làm, sinh kế tốt hơn cho người dân) để tạo sự đồng thuận của nhân dân.

Bộ Xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng công ty đường sắt Việt Nam khẩn trương tính toán, xác định rõ nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực (kỹ sư, thạc sỹ, công nhân, lái tàu…), có lộ trình, kế hoạch đào tạo cụ thể; Bộ Xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hướng dẫn, quyết định theo thẩm quyền và quy định đối với kiến nghị của Tổng công ty đường sắt Việt Nam về việc giao nhiệm vụ/đặt hàng đào tạo nhân lực phục vụ các dự án đường sắt của Tổng công ty đường sắt Việt Nam theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 05/3/2026.

Huy động đa dạng, tối ưu hóa các nguồn vốn bảo đảm hiệu quả đầu tư

Đồng thời, phải huy động đa dạng các nguồn vốn cho các dự án đường sắt (nguồn vốn ngân sách nhà nước, tư nhân, hợp tác công tư, vay vốn ODA, phát hành trái phiếu,…); tối ưu hóa nguồn vốn cho từng tuyến, dự án, bảo đảm hiệu quả đầu tư từng dự án và tổng thể của hệ thống đường sắt.

Vận dụng kịp thời, sáng tạo các quy trình, công nghệ thi công, quản lý, vận hành tiên tiến của thế giới; tiếp cận quy trình công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng, tiến độ; các doanh nghiệp trong nước chủ động để từng bước tiếp nhận và làm chủ quy trình công nghệ về bảo trì, bảo dưỡng, sửa chữa, vận hành khai thác…

Về dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Thường trực Chính phủ yêu cầu bám sát chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Bộ Xây dựng khẩn trương có báo cáo đầy đủ và thể hiện rõ chính kiến lựa chọn công nghệ, đối tác cung cấp, chuyển giao công nghệ của Dự án; báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ.

Các địa phương tiếp tục triển khai công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư bảo đảm tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 05/3/2026.

Tổ chức nghiên cứu, triển khai đầu tư tuyến nhánh ga Nam Hải Phòng nối ga Nam Đồ Sơn

Về dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo Ban Quản lý dự án, Tư vấn khẩn trương hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi đầu kỳ, bàn giao mốc giải phóng mặt bằng các đoạn tuyến ổn định cho các địa phương.

Thành phố Hải Phòng chủ động huy động nguồn lực, phối hợp với Bộ Xây dựng tổ chức nghiên cứu, triển khai đầu tư tuyến nhánh ga Nam Hải Phòng nối ga Nam Đồ Sơn bảo đảm khai thác đồng bộ dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hiệu quả, chống lãng phí tiêu cực trong quá trình triển khai.

Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính chủ động trao đổi, làm việc với các cơ quan liên quan của phía Trung Quốc để thúc đẩy triển khai Dự án; tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban Liên hợp hợp tác đường sắt Việt - Trung; khẩn trương đàm phán cấp kỹ thuật để tiến tới đàm phán ký Hiệp định nối ray, xây dựng cầu đường sắt qua biên giới.

Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam chủ động, tích cực triển khai công tác GPMB và di dời công trình điện có điện áp từ 110 kV trở lên theo các cơ chế đã được Quốc hội chấp thuận.

Hoàn thành các thủ tục theo quy định để khởi công tuyến đường sắt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Về tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng; Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục chủ trì phối hợp với Bộ Ngoại giao làm việc với phía Trung Quốc để ký kết Thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật; chỉ đạo Tư vấn khẩn trương hoàn thiện báo cáo đầu kỳ trong tháng 4/2026, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo, bảo đảm hoàn thành quy hoạch trong năm 2026; đồng thời triển khai các thủ tục để lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi các dự án.

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng khẩn trương hoàn thiện các thủ tục theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng để giao Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng theo quy định của pháp luật.

Đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Thường trực Chính phủ giao UBND thành phố Hà Nội và UBND Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục chủ động tổ chức triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại hai thành phố theo thẩm quyền bảo đảm tiến độ, chất lượng. Trong đó, UBND Thành phố Hồ Chí Minh đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các thủ tục theo quy định để khởi công tuyến đường sắt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành (tuyến Bến Thành - Tham Lương, tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, tuyến Thủ Thiêm - Long Thành,…). 

Hai thành phố chủ động phối hợp với Bộ Xây dựng chủ trì cùng Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia, thống nhất trong phạm vi cả nước để kết nối liên thông hệ thống đường sắt (hoàn thành trước ngày 10/4/2026).

Bộ Tài chính khẩn trương hỗ trợ làm việc với JICA, hướng dẫn, xem xét kiến nghị của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về phương án vốn cho tuyến đường sắt Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo.

Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Đề án tái cơ cấu Tổng công ty đường sắt Việt Nam

Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Đề án tái cơ cấu Tổng công ty đường sắt Việt Nam trình Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc quyết định; trình Thủ tướng Chính phủ về kiến nghị của Tổng công ty đường sắt Việt Nam giao làm cơ quan chủ quản thực hiện Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Bộ Công Thương khẩn trương thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn, hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt, trình Thủ tướng Chính phủ (lưu ý việc ban hành cơ chế, chính sách phải tuân thủ đúng quy trình, thủ tục, thẩm quyền).

Thường trực Chính phủ giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà và Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc theo phân công tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, kịp thời tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền, vượt thẩm quyền báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Xây dựng có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình triển khai, định kỳ trước ngày 25 hằng tháng báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện./.