Đưa Đề án 1 triệu hecta lúa từ chủ trương đến từng cánh đồng

Chiều 3/7, UBND xã Tam Nông tổ chức Lễ công bố thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Tham dự buổi lễ có Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch UBND xã Tam Nông Phùng Công Thanh cùng lãnh đạo các cơ quan, đoàn thể, hợp tác xã và đông đảo nông dân trên địa bàn.

Từ chủ trương của Chính phủ đến hành động ở cấp xã

Điểm đặc biệt của mô hình tại Tam Nông không nằm ở việc thành lập thêm một ban chỉ đạo, mà ở cách tổ chức thực hiện Đề án ngay từ cấp cơ sở.

Theo Quyết định của UBND xã Tam Nông, Ban Chỉ đạo là tổ chức phối hợp liên ngành có nhiệm vụ tham mưu UBND xã chỉ đạo, điều hành, kiểm tra và tổ chức thực hiện Đề án; điều phối hoạt động giữa các cơ quan chuyên môn, tổ chức chính trị - xã hội, hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp và các ấp trong toàn bộ quá trình triển khai. Ban Chỉ đạo đồng thời chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, rà soát vùng sản xuất, tuyên truyền vận động nông dân, chỉ đạo áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, giảm phát thải, cơ giới hóa, chuyển đổi số, phát triển liên kết sản xuất - tiêu thụ và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Đi cùng Ban Chỉ đạo là Tổ giúp việc có nhiệm vụ theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, tổng hợp tình hình thực hiện, tham mưu xây dựng kế hoạch, tổ chức tập huấn, hội thảo, kiểm tra, đánh giá kết quả triển khai Đề án.

Đáng chú ý, Ban Chỉ đạo không chỉ có sự tham gia của các cơ quan chuyên môn, Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, các hợp tác xã mà còn có đại diện Tập đoàn Lộc Trời tham gia với tư cách thành viên. Đây là mô hình phối hợp thể hiện rõ vai trò đồng hành của doanh nghiệp ngay trong quá trình tổ chức thực hiện Đề án, thay vì chỉ tham gia ở khâu tiêu thụ sản phẩm như trước đây.

Theo kế hoạch hoạt động, xã Tam Nông đặt mục tiêu năm 2026 triển khai 300 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp; 100% diện tích tham gia được liên kết sản xuất và tiêu thụ; trên 70% lượng rơm được thu gom tái sử dụng; giảm tối thiểu 20% lượng giống gieo sạ, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật; giảm trên 10% lượng phát thải khí nhà kính. Đến giai đoạn 2028-2030, diện tích thực hiện sẽ nâng lên 1.000 ha; 100% diện tích được cấp mã số vùng trồng, áp dụng quy trình canh tác bền vững, thu gom và tái sử dụng toàn bộ rơm rạ, đồng thời nâng tỷ lệ cơ giới hóa đồng bộ lên trên 70%.

Không để nông dân một mình trên hành trình chuyển đổi

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn cho rằng, việc thành lập Ban Chỉ đạo cấp xã không chỉ là một quyết định về tổ chức mà là bước khởi đầu quan trọng để đưa chủ trương lớn của Chính phủ đi vào từng cánh đồng, từng hợp tác xã và từng hộ nông dân.

Theo ông Huỳnh Văn Thòn, khi Ban Chỉ đạo được thành lập với sự tham gia của chính quyền, cơ quan chuyên môn, hợp tác xã, doanh nghiệp và lực lượng khuyến nông cơ sở, Đề án bắt đầu có người điều hành, có người theo dõi và cùng bà con tháo gỡ từng vấn đề cụ thể trong quá trình sản xuất.

Ông cho rằng ngành hàng lúa gạo Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới, khi giá trị của hạt gạo không chỉ được đo bằng sản lượng mà còn bằng chất lượng, quy trình sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc, mức phát thải, thương hiệu và thu nhập thực tế của người nông dân. Vì vậy, một cánh đồng hôm nay không chỉ tạo ra lúa gạo mà còn phải tạo ra dữ liệu, giá trị gia tăng và niềm tin của thị trường.

Từ thực tiễn nhiều năm đồng hành với nông dân những năm qua, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lộc Trời cho rằng người nông dân không thể một mình gánh toàn bộ rủi ro về vốn, kỹ thuật, vật tư, thời tiết và đầu ra. Muốn nông dân yên tâm chuyển sang quy trình sản xuất mới thì chuỗi liên kết phải cùng chia sẻ trách nhiệm. Chính quyền đóng vai trò điều phối và tháo gỡ khó khăn; doanh nghiệp tổ chức vùng nguyên liệu, cung ứng dịch vụ đầu vào và bao tiêu sản phẩm; hợp tác xã và nông dân trực tiếp sản xuất; các tổ chức tín dụng hỗ trợ vốn; doanh nghiệp công nghệ và hệ thống phân phối bảo đảm truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và kết nối thị trường.

Xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo bền vững

Theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo, thời gian tới xã Tam Nông sẽ tập trung tuyên truyền sâu rộng về mục tiêu của Đề án; rà soát vùng sản xuất; củng cố các hợp tác xã, tổ hợp tác; ký kết liên kết với doanh nghiệp; triển khai các mô hình trình diễn; đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất; xây dựng nhật ký canh tác điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc và từng bước chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu. Tập đoàn Lộc Trời sẽ phối hợp với địa phương tổ chức tập huấn kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Ông Huỳnh Văn Thòn khẳng định Lộc Trời cam kết đồng hành cùng chính quyền địa phương, Ban Chỉ đạo, các hợp tác xã và nông dân triển khai những phần việc được giao với tinh thần trách nhiệm, minh bạch và cầu thị. Doanh nghiệp không xem đây là nhiệm vụ riêng của mình mà là trách nhiệm chung trong quá trình xây dựng ngành lúa gạo Việt Nam chất lượng cao, phát thải thấp và có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường quốc tế.

Việc xã Tam Nông thành lập Ban Chỉ đạo với quy chế hoạt động, kế hoạch triển khai và sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp đã tạo nền tảng để tổ chức thực hiện Đề án một cách bài bản ngay từ cơ sở. Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, đây không chỉ là bước đi quan trọng của riêng Tam Nông mà còn có thể trở thành kinh nghiệm để nhiều địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long tham khảo trong quá trình hiện thực hóa Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, gắn với tăng trưởng xanh của Chính phủ.

Lê Sơn