Khẩn trương tháo gỡ điểm nghẽn, mở đường cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp

Sáng 8/5, tại TPHCM, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026.

Hội nghị có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Trịnh Việt Hùng; Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Mạnh Cường; đại diện Bộ Tài chính, Bộ Công Thương…, một số tỉnh, thành phố, hiệp hội, doanh nghiệp…

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết, năm 2025, nông nghiệp được đánh giá là một trong những điểm sáng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế vĩ mô. Tốc độ tăng trưởng toàn ngành đạt 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lập kỷ lục mới, đạt trên 70,9 tỷ USD.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 23,44 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư.

Bộ trưởng Bộ NN&MT nhấn mạnh, đây là kết quả từ sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, chủ động, linh hoạt trước các tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu và tác động của thị trường trong và ngoài nước của Đảng, Chính phủ; sự phối hợp hiệu quả của các bộ, ngành, địa phương trong điều hành sản xuất, cải cách thủ tục hành chính, thực thi chính sách hỗ trợ nông dân, doanh nghiệp, đặc biệt là nỗ lực bền bỉ của người nông dân và các doanh nghiệp nông nghiệp.

Ngành rau quả, thủy sản kỳ vọng bứt phá nếu được tháo gỡ rào cản

Tại hội nghị, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp đã nêu các khó khăn, vướng mắc và đề xuất chính sách, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu năm 2026.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) Nguyễn Đình Tùng cho biết, ngành rau quả Việt Nam đã khởi đầu năm 2026 với những kết quả hết sức khả quan. Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 2,06 tỷ USD. Đây là mức tăng trưởng vô cùng ấn tượng, lên tới 22% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, để chạm đến con số 10 tỷ USD, Hiệp hội Rau quả thẳng thắn chỉ ra những rào cản và vướng mắc liên quan đến: Áp lực về logistics và chi phí; thách thức về chất lượng và an toàn thực phẩm khi ngành vẫn đối mặt với tình trạng hàng rau quả xuất khẩu (như sầu riêng, thanh long, chanh leo, ớt) vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm tại các thị trường khó tính; bất cập trong quản lý mã số vùng trồng và giám định…

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cho biết, xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có tín hiệu phục hồi, ước đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng gần 15% so với cùng kỳ.

Ngành thủy sản có một số cơ hội để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 8-10%, kim ngạch trên 12 tỷ USD trong năm 2026 (tăng thêm khoảng 1 tỷ USD). VASEP nêu kiến nghị về cải cách thể chế, giảm chi phí tuân thủ; phát triển nguyên liệu thủy sản cho chế biến xuất khẩu; mở rộng thị trường, đấu tranh quốc tế; mong muốn sớm có chỉ đạo tháo gỡ để khơi thông nguồn lực cho sản xuất, xuất khẩu thủy sản.

Tại hội nghị, các tỉnh, thành phố cũng chia sẻ về tình hình sản xuất, chế biến, kinh doanh và kế hoạch tiêu thụ (xuất khẩu) một số mặt hàng chủ lực của các địa phương trước bối cảnh tình hình thế giới biến động hiện nay.

Ngành nông nghiệp cần phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trên 74,2 tỷ USD

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao những kết quả ngành nông nghiệp đạt được trong thời gian qua, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp, thị trường xuất khẩu đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức.

Phó Thủ tướng khẳng định, tất cả các ý kiến được nêu tại hội nghị hôm nay sẽ được nghiêm túc tiếp thu, xử lý.

"Những nội dung thuộc thẩm quyền của các bộ, ngành thì đơn vị phải tập trung giải quyết; những vấn đề kiến nghị thuộc thẩm quyền của Chính phủ sẽ được Văn phòng Chính phủ tổng hợp, sau đó sẽ tổ chức cuộc họp chuyên đề nhằm cơ bản tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu năm 2026, ngành nông nghiệp cần phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trên 74,2 tỷ USD. Đây là mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm giải quyết đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, ổn định sản xuất, thu nhập và đời sống cho người dân.

Về lâu dài, Phó Thủ tướng yêu cầu ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu tăng trưởng ổn định, bền vững, từng bước khắc phục tình trạng "được mùa, mất giá", nhất là tình trạng giá nông sản sụt giảm mạnh vào thời điểm thu hoạch rộ.

Theo Phó Thủ tướng, phát triển xuất khẩu nông, lâm, thủy sản không chỉ là nhiệm vụ thương mại đơn thuần mà cần được tiếp cận theo hướng tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị ngành hàng, từ sản xuất, chế biến, logistics, tiêu chuẩn chất lượng đến phát triển thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia cho nông sản Việt Nam.

Hoàn thiện thể chế, phát triển vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường xuất khẩu

Thống nhất với các nhóm nhiệm vụ, giải pháp được Bộ NN&MT cùng các đại biểu nêu tại hội nghị, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu nông sản; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, logistics, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.

Cùng với đó là tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu cơ cấu lại sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và yêu cầu hội nhập quốc tế; tập trung phát triển các vùng nguyên liệu lớn, ổn định, đạt chuẩn nhằm bảo đảm nguồn cung bền vững phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Việc liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo chuỗi giá trị phải được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, trong đó người sản xuất phải thực sự gắn kết với doanh nghiệp xuất khẩu.

Song song với đó, cần nâng cao tỉ trọng chế biến sâu; kiểm soát chặt chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; chủ động điều chỉnh sản xuất theo tín hiệu thị trường nhằm hạn chế mất cân đối cung - cầu và biến động giá cả.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản, cần mở rộng sang ASEAN, Nam Á, Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latin và thị trường Halal.

Các bộ, ngành cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do đã ký kết; tăng cường xúc tiến thương mại gắn với mở cửa thị trường, kết nối chuỗi phân phối và phát triển thương mại điện tử.

Một nội dung quan trọng khác được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường nhập khẩu, trong đó có các quy định mới liên quan đến EUDR, IUU, tiêu chuẩn phát thải, môi trường và truy xuất nguồn gốc.

Theo Phó Thủ tướng, đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là cơ hội để nâng cấp chuỗi sản xuất, nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu tăng cường dự báo thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi sát thông tin và chính sách thương mại quốc tế; xây dựng cơ chế cảnh báo sớm; chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp về tín dụng, lưu kho, bảo quản, thanh toán và vận chuyển hàng hóa trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.

Chủ động tháo gỡ điểm nghẽn, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh

Đối với Bộ NN&MT, Phó Thủ tướng yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo cấp có thẩm quyền việc tổ chức mua tạm trữ thóc, gạo nhằm hỗ trợ tiêu thụ cho nông dân theo chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ.

Bộ cần theo dõi sát diễn biến sản xuất, thị trường và xuất khẩu để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành linh hoạt, hiệu quả; xây dựng các kịch bản điều hành sản xuất theo tháng, quý đối với các ngành hàng chủ lực nhằm tránh tình trạng dư thừa cục bộ hoặc đứt gãy nguồn cung.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung chỉ đạo tái cơ cấu ngành; phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn; khẩn trương hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, chuỗi giá trị và chế biến sâu.

Đồng thời, rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi; kiểm soát chặt chất lượng vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Bộ cần xây dựng cơ sở dữ liệu số về vùng nguyên liệu, sản lượng, mùa vụ và thị trường để phục vụ công tác điều hành và kết nối cung - cầu.

Đối với Bộ Ngoại giao, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục phát huy vai trò của ngoại giao kinh tế trong thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan trong công tác mở cửa thị trường, tháo gỡ rào cản thương mại, mở cửa thị trường và xử lý các vấn đề phát sinh đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh vận động, đàm phán song phương và đa phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản Việt Nam; hỗ trợ doanh nghiệp xử lý tranh chấp thương mại và bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài.

Các địa phương xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất phù hợp từng vùng

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất, chế biến và xuất khẩu phù hợp với lợi thế từng vùng; tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quy mô lớn, hiện đại và gắn với thị trường.

Các địa phương cần đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân trong việc bảo đảm nguồn cung, chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhanh các đơn hàng xuất khẩu.

Đồng thời, phải quản lý chặt mã số vùng trồng, vùng nuôi; tăng cường kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến.

Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương chủ động phối hợp với doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng trong công tác thu mua, bảo quản, sơ chế, chế biến và tiêu thụ nông sản; không để xảy ra tình trạng ùn ứ, ép giá hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng trong mùa vụ cao điểm.

Đối với các hiệp hội, cần tăng cường liên kết nội ngành; xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin về thị trường, giá cả, đơn hàng và logistics; nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng yêu cầu đổi mới tư duy sản xuất, kinh doanh; nâng cao năng lực quản trị, dự báo thị trường và khả năng thích ứng với biến động toàn cầu.

Doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư vào chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, công nghệ số, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu; chuyển mạnh sang sản xuất xanh, tuần hoàn, phát thải thấp để đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới của thế giới.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT thường xuyên tổ chức các hội nghị thuộc lĩnh vực để lắng nghe ý kiến các hiệp hội, doanh nghiệp nhiều hơn, từ đó giải quyết thấu đáo vướng mắc, khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện cho sản xuất và xuất khẩu.

Bộ NN&MT cam kết trả lời kiến nghị của các hiệp hội, doanh nghiệp trước ngày 15/5

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết, trong thời gian tới, trên cơ sở kết luận chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ NN&MT sẽ tập trung chỉ đạo, triển khai toàn diện nhiệm vụ thuộc ngành quản lý; phối hợp với các bộ, ngành tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để thực hiện các lĩnh vực quản lý khoa học hơn, sát tình hình hơn.

Đồng thời, Bộ NN&MT sẽ giải quyết các ý kiến kiến nghị của các hiệp hội, các doanh nghiệp trình bày tại hội nghị và các ý kiến gửi về Bộ sau hội nghị.

"Trước ngày 15/5/2026, Bộ NN&MT sẽ trả lời tất cả các kiến nghị của các hiệp hội và các doanh nghiệp có kiến nghị gửi đến Bộ", Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết.

Gia Huy