Khoa học xã hội phải đóng góp sâu hơn cho hoạch định chính sách

Chiều 13/5, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) về tình hình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo báo cáo của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, ngay sau Đại hội XIV của Đảng, Đảng ủy Viện đã tổ chức quán triệt Nghị quyết tới toàn thể đảng viên, viên chức, người lao động; đồng thời ban hành chương trình hành động, kế hoạch thực hiện gắn với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Viện Hàn lâm đẩy mạnh kiện toàn tổ chức bộ máy, giảm từ 38 xuống còn 26 đơn vị, tương đương giảm 31,5%. Hiện Viện có 1.418 viên chức, người lao động, trong đó có 428 tiến sĩ, 57 phó giáo sư và 2 giáo sư.

Viện Hàn lâm đã xây dựng và hoàn thiện nhiều đề án lớn theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư như: Đề án tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn; Đề án hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực; Đề án phát triển Viện Hàn lâm đến năm 2030, tầm nhìn 2045. 

Đồng thời, Viện Hàn lâm đang triển khai nhiều chương trình nghiên cứu trọng điểm phục vụ Nghị quyết 57-NQ/TW, tập trung vào lịch sử tư tưởng Việt Nam, quản lý phát triển xã hội và xây dựng bản đồ dữ liệu khoa học xã hội.

Trong công tác tư vấn chính sách, năm 2025, Viện Hàn lâm đã thực hiện 35 báo cáo gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước; từ đầu năm 2026 đến nay tiếp tục gửi 21 báo cáo tư vấn chiến lược cho các cơ quan Trung ương. Hoạt động học thuật, hợp tác quốc tế, đào tạo sau đại học tiếp tục được mở rộng với hàng chục hội thảo cấp quốc gia, quốc tế và hàng trăm nghiên cứu sinh, học viên cao học đang theo học.

Viện Hàn lâm cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai hơn 800 chữ ký số, 1.351 tài khoản thư điện tử công vụ; ban hành Chiến lược chuyển đổi số và Chiến lược dữ liệu số giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, tỷ lệ số hóa dữ liệu hiện mới đạt khoảng 20%, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Bên cạnh kết quả đạt được, Viện Hàn lâm cho biết vẫn còn nhiều khó khăn như kinh phí cho nhiệm vụ khoa học giảm mạnh, cơ chế tiền lương chưa đủ sức thu hút nhân tài, hạn chế về hạ tầng chuyển đổi số và nguồn lực hợp tác quốc tế.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học xã hội quốc gia

Phát biểu kết luận buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đánh giá cao những nỗ lực của Viện Hàn lâm trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW, đặc biệt trong bối cảnh Viện Hàn lâm vừa chuyển sang mô hình hoạt động mới theo Quyết định số 12-QĐ/TW năm 2026, trở thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, đây vừa là cơ hội để Viện Hàn lâm có bước phát triển mới, đóng góp sâu sắc hơn cho công tác hoạch định đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu, thách thức cao hơn đối với đội ngũ cán bộ, nhà khoa học của Viện.

Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương nhấn mạnh Viện Hàn lâm cần tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu của Đảng, Nhà nước; đồng thời xác định rõ vị thế không chỉ trong nước mà cả trên trường quốc tế.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Viện Hàn lâm cần bám sát, thực hiện đầy đủ ba chức năng trọng tâm gồm: Nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chủ trương, chính sách; nghiên cứu, tư vấn và đánh giá việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; đồng thời thực hiện hợp tác quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học xã hội.

Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương đề nghị Viện Hàn lâm đổi mới mạnh mẽ tư duy hoạt động theo hướng lấy chất lượng nghiên cứu và tham mưu chiến lược làm thước đo chủ yếu; tăng cường nghiên cứu liên ngành, nghiên cứu dự báo và chính sách; tập trung vào các vấn đề lớn, mới, khó và nhạy cảm mà thực tiễn đặt ra.

Đồng chí cũng yêu cầu Viện Hàn lâm chủ động cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng, hoàn thiện các chủ trương, chiến lược phát triển đất nước; tăng cường gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

Liên quan đến chuyển đổi số, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tập trung xây dựng hạ tầng dữ liệu, đẩy mạnh số hóa tài liệu, thư viện và di sản tư liệu khoa học; tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn và công nghệ hiện đại trong nghiên cứu; xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu hiện đại, kết nối trong nước và quốc tế.

Đồng chí cũng đặc biệt lưu ý nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học chất lượng cao, thu hút các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành tham gia trực tiếp vào công tác nghiên cứu.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị Viện Hàn lâm tập trung hoàn thành các đề án, nhiệm vụ trọng tâm theo Quyết định số 12-QĐ/TW, đặc biệt là Đề án “Tăng cường năng lực, định hướng phát triển Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới”.

Đối với các kiến nghị liên quan đến kinh phí đầu tư, nghiên cứu, đào tạo và chính sách cho cán bộ, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho biết Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương sẽ phối hợp cùng Viện Hàn lâm nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tạo điều kiện để Viện phát huy tốt hơn vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Thu Giang