Sửa đổi, bổ sung 3 dự án Luật theo hướng cắt giảm các điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động hiện nay và có vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội. Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tuy nhiên, sau gần 10 năm thực hiện, đã bắt đầu bộc lộ những nội dung, chính sách không còn phù hợp; nguồn lực hỗ trợ còn phân tán, đánh giá tác động chưa rõ, chính sách chưa gắn với nhu cầu thực tế, kết quả đầu ra và năng lực phát triển dài hạn. Hiện nay, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, thị trường, năng lực quản trị, tham gia chuỗi giá trị còn hạn chế. Vì vậy, cần có chính sách phù hợp cho khởi nghiệp sáng tạo, hộ kinh doanh chuyển đổi, kinh doanh bền vững và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ: Chính phủ đề xuất ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật năm 2017 để tiếp tục hoàn thiện khuôn pháp lý, kết nối nguồn lực công - tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi và lấy sự phát triển thực chất của doanh nghiệp làm thước đo, chuyển từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo môi trường, hệ sinh thái phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển theo hướng bền vững. Các định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 66 về đổi mới xây dựng và thực thi pháp luật của Bộ Chính trị.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo luật gồm 4 chương, 35 điều, tập trung vào 5 nhóm chính sách:

Thứ nhất là phát triển chung và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp: Cải thiện tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, thị trường; hỗ trợ tư vấn, đào tạo, kế toán, pháp lý; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, mua sắm công và nâng cao năng lực quản trị, nhân lực. Khuyến khích đa dạng hóa nguồn tài chính, đánh giá tín dụng theo dòng tiền, dữ liệu và khả năng tạo doanh thu không chỉ dựa vào tài sản bảo đảm, đồng thời giảm thủ tục, chi phí tuân thủ, đảm bảo minh bạch.

Thứ hai là phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thông qua kết nối với chuyên gia, vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và đơn vị tư vấn. Trọng tâm là hoàn thiện sản phẩm, thương mại hóa, nghiên cứu tiếp cận nhà đầu tư và đưa công nghệ sản xuất, kinh doanh.

Thứ ba là phát triển doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, nhất là doanh nghiệp một người, bằng việc tạo thuận lợi chuyển đổi và hỗ trợ tư vấn, đào tạo, kế toán, pháp lý. Mục tiêu là nâng cao quản trị, đảm bảo tuân thủ, giúp doanh nghiệp hoạt động minh bạch, ổn định, tăng năng suất và mở rộng quy mô.

Thứ tư là phát triển doanh nghiệp kinh doanh bền vững, khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và đáp ứng yêu cầu môi trường, xã hội, quản trị. Dự thảo quan tâm doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động thuộc các nhóm này và doanh nghiệp ở vùng miền núi, biên giới, hải đảo.

Cuối cùng là phát triển doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và kinh doanh quốc tế, nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, chất lượng sản phẩm, kết nối với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI, nhà phân phối và đối tác quốc tế để mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ, tăng năng suất và giá trị trong nước.

Về tổ chức thực hiện và đảm bảo hiệu quả chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, dự thảo chuyển sang kiến tạo hệ sinh thái, kết nối nguồn lực công tư và để doanh nghiệp chủ động chọn dịch vụ, việc thực hiện đẩy mạnh số hóa, liên thông dữ liệu, đơn giản thủ tục, tăng hậu kiểm, trách nhiệm giải trình, doanh nghiệp không phải nộp lại giấy tờ, thông tin cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể kê khai, có thể khai thác theo quy định. Về quy định nguyên tắc, định hướng và cơ chế ổn định, Chính phủ quy định chi tiết các nội dung và linh hoạt khi thực hiện. Luật góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng doanh nghiệp đổi mới, phát triển bền vững, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán

Đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết việc ban hành Luật là cần thiết để thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển, trọng tâm là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Từ thực tiễn thi hành Luật Chứng khoán, các quy định pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán (TTCK) tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý và phù hợp với sự phát triển của thị trường; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, triển khai kịp thời các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới trong lĩnh vực chứng khoán.

Việc ban hành Luật nhằm cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán; tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường; đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử trong hoạt động chứng khoán và TTCK. Đồng thời bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với một số vấn đề mới, mô hình mới và yêu cầu thực tiễn phát sinh từ sự phát triển của thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế; hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Về phạm vi điều chỉnh của Luật giữ nguyên như quy định tại Điều 1 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, bao gồm các hoạt động về chứng khoán và TTCK; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực chứng khoán; tổ chức TTCK; quản lý nhà nước về chứng khoán và TTCK.

Đối tượng áp dụng của Luật kế thừa quy định về đối tượng áp dụng tại Điều 2 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 gồm: Tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia đầu tư chứng khoán và hoạt động trên TTCK Việt Nam; Cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán và TTCK; Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động về chứng khoán và TTCK.

Dự thảo Luật Chứng khoán gồm 3 điều: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Điều 2. Hiệu lực thi hành; Điều 3. Điều khoản chuyển tiếp.

So với Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15), dự thảo Luật sửa đổi 44 điều, bổ sung 1 điều, giữ nguyên 91 điều. Nội dung dự án Luật đã phù hợp, thể chế hóa đúng và đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng liên quan đến định hướng xây dựng dự án Luật, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và phù hợp với điều ước quốc tế mà nước CHXHCN Việt Nam là thành viên.

Việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; thực hiện tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường giao dịch chứng khoán; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và TTCK; nâng cao năng lực thị trường, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Một số nội dung sửa đổi để bảo đảm đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành như: Sửa đổi, bổ sung khoản 1 và khoản 3 Điều 129 và thay thế tên gọi "Thanh tra chứng khoán" bằng "Thanh tra Chứng khoán Nhà nước" để bảo đảm phù hợp với Luật Thanh tra năm 2025; thay thế, chuẩn hóa một số cụm từ tại các điều khoản có liên quan.

Nội dung bổ sung bao gồm, bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, thực hiện phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, bổ sung Điều 6a quy định nguyên tắc chung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính: Hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm yêu cầu cải cách TTHC, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, bảo đảm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; tiếp tục rà soát một số quy định để bảo đảm yêu cầu cải cách TTHC.

Dự thảo Luật quy định nội dung chuyển tiếp để bảo đảm tính khả thi, duy trì sự ổn định, liên tục trong hoạt động của thị trường.

Tăng cường các giải pháp hậu kiểm quản trị, đảm bảo chất lượng dịch vụ kế toán

Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng dự án Luật xuất phát từ các căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn cấp bách. Nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, nghị quyết của Đảng về đẩy mạnh cải cách hành chính, loại bỏ các rào cản kinh doanh không cần thiết và tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật với định hướng cắt giảm, đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán độc lập.

Dự thảo Luật tập trung vào các nội dung cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính dịch vụ kế toán, dịch vụ kiểm toán theo chủ trương của Đảng, Quốc hội và của Chính phủ.

Đối với lĩnh vực dịch vụ kế toán, dự thảo luật xây dựng theo hướng cắt giảm toàn bộ 100% điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực dịch vụ kế toán, để giảm thiểu chi phí tuân thủ, mở rộng đối tượng được cung cấp dịch vụ kế toán, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế, đồng thời góp phần thúc đẩy thị trường dịch vụ kế toán phát triển nhưng vẫn đảm bảo chất lượng dịch vụ kế toán, không đẩy rủi ro cho khách hàng.

Cho phép các cá nhân được kinh doanh dịch vụ kế toán dưới danh nghĩa cá nhân hoặc thông qua các tổ chức cung ứng dịch vụ kế toán thay vì yêu cầu phải hành nghề tại một tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán như quy định hiện hành. Thay đổi mô hình quản lý hoạt động kinh doanh của dịch vụ kế toán theo hướng các cá nhân đáp ứng tiêu chuẩn tại dự án luật sẽ được kinh doanh dịch vụ kế toán mà không phải đăng ký và không phải nộp phí để được Bộ Tài chính chấp thuận trước khi cung cấp dịch vụ kế toán.

Dự thảo Luật cũng bổ sung chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán với bản chất là giấy chứng nhận năng lực về chuyên môn cung cấp dịch vụ kế toán, là tiêu chuẩn của cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán ký tên trên báo cáo tài chính của khách hàng hoặc cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng; còn cá nhân cung cấp dịch vụ ghi sổ kế toán không ký trên báo cáo tài chính của khách hàng thì không yêu cầu tiêu chuẩn này. Đây là sự phân tầng về năng lực và trách nhiệm cụ thể, không quy định chung, đồng nhất giữa các loại hình dịch vụ kế toán có mức độ rủi ro khác nhau, tránh đẩy rủi ro cho khách hàng.

Đồng thời, dự thảo Luật cũng tăng cường các giải pháp hậu kiểm quản trị, vừa đảm bảo chất lượng dịch vụ kế toán, vừa tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận thị trường.

Đối với lĩnh vực dịch vụ kiểm toán, dự thảo Luật xây dựng theo hướng cắt giảm các điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục cấp, cấp lại, điều chỉnh giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh của dịch vụ kiểm toán.

Hải Liên