Thông tư 85 không yêu cầu dừng tất cả chương trình liên kết trong trường học

Từ đầu năm học 2026–2027, Báo Điện tử Chính phủ nhận được nhiều phản ánh, kiến nghị của phụ huynh tại các địa phương liên quan đến hoạt động giáo dục tăng cường, các chương trình liên kết và những khoản thu trong trường phổ thông.

Ngày 30/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, quy định hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền học sinh, hoạt động giáo dục theo nhu cầu phải bảo đảm tính tự nguyện và thực hiện thu phí theo quy định.

Trong bối cảnh một số trường đã điều chỉnh, dừng chương trình liên kết, những vấn đề về nguồn lực, cách thức tổ chức và quyền lợi học sinh đang được quan tâm. Xung quanh nội dung này, Báo Điện tử Chính phủ trao đổi với ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo), để làm rõ những quy định mới và việc triển khai trong thực tế. 

Thông tư 85: Tổ chức giáo dục tăng cường phù hợp với điều kiện thực tế 

Thưa ông, Thông tư 85 yêu cầu các trường thực hiện đầy đủ hoạt động giáo dục tăng cường và không thu tiền học sinh. Tuy nhiên, những nội dung như ngoại ngữ, STEM, AI hay kỹ năng sống đều cần nguồn lực về giáo viên, học liệu và cơ sở vật chất. Bộ GDĐT đánh giá thế nào về khả năng đáp ứng của các nhà trường? Nếu chưa đủ điều kiện, các trường sẽ triển khai ra sao?

Ông Thái Văn Tài: Trong quá trình xây dựng Thông tư 85, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổng kết việc thực hiện Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT và lấy ý kiến các địa phương, cơ sở giáo dục. Thực tế cho thấy điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực giữa các địa phương, các trường còn khác nhau. Vì vậy, việc triển khai cần gắn với kế hoạch giáo dục của nhà trường, điều kiện thực tế và lộ trình tổ chức dạy học 2 buổi/ngày theo quy định.

Thứ nhất, về nội dung và cách thức tổ chức, khoản 1 Điều 6 của Thông tư quy định hoạt động giáo dục tăng cường không làm phát sinh môn học mới, không làm tăng yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông. Điểm c khoản 3 Điều 6 quy định việc tổ chức hoạt động này phải phù hợp với điều kiện thực tế và lộ trình dạy học 2 buổi/ngày đối với các cơ sở giáo dục chưa đủ điều kiện.

Như vậy, không phải tất cả các trường đều phải tổ chức ngay mọi loại hình hoạt động tăng cường với cùng quy mô, thời lượng và điều kiện cơ sở vật chất. Nhà trường cần căn cứ kế hoạch giáo dục, yêu cầu của Thông tư và điều kiện thực tế để tổ chức phù hợp, đồng thời thực hiện đầy đủ các nội dung giáo dục tăng cường đã được xác định trong kế hoạch.

Thứ hai, về đội ngũ, theo điểm d khoản 3 Điều 6 và Điều 10, nhà trường có thể huy động giáo viên, chuyên gia, huấn luyện viên, vận động viên, nghệ nhân, nghệ sĩ và người có chuyên môn phù hợp tham gia các hoạt động giáo dục. Việc phân công phải phù hợp với năng lực chuyên môn; giáo viên thực hiện nội dung ngoài môn học hoặc hoạt động giáo dục được phân công giảng dạy phải được bồi dưỡng, tập huấn trước khi thực hiện theo quy định. Trong năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán về năng lực số, an toàn mạng và giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI). Việc tập huấn tiếp theo tại địa phương được thực hiện theo kế hoạch và hướng dẫn chuyên môn liên quan.

Thứ ba, về học liệu và cơ sở vật chất, điểm a khoản 3 Điều 11 quy định các tài liệu, học liệu do Bộ hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành, công bố sử dụng chung thì cơ sở giáo dục không phải tổ chức thẩm định lại. Theo Điều 8, nhà trường được lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp với nội dung và điều kiện thực tế, trong đó có thể tổ chức tại các địa điểm phù hợp hoặc kết hợp trực tuyến nếu đáp ứng yêu cầu. Đối với giáo dục STEM, điều kiện và thiết bị thực hiện theo các quy định chuyên ngành liên quan; không phải mọi hoạt động giáo dục tăng cường đều đòi hỏi đầu tư phòng học hoặc thiết bị chuyên biệt.

Thứ tư, về theo dõi và tháo gỡ khó khăn, Điều 19 quy định chế độ báo cáo định kỳ về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và kinh phí thực hiện. Đây là căn cứ để cơ quan quản lý theo dõi tình hình triển khai, tổng hợp khó khăn và xem xét giải pháp theo thẩm quyền.

Đối với các cơ sở giáo dục chưa đủ điều kiện, nhà trường cần rà soát khó khăn về nhân lực, kinh phí, học liệu, cơ sở vật chất để xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế và lộ trình quy định. Cơ quan quản lý giáo dục các cấp có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra và tổng hợp những vấn đề vượt thẩm quyền để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét. 

Một trong những vấn đề được quan tâm là nguồn kinh phí tổ chức giáo dục tăng cường khi nhà trường không được thu tiền học sinh. Vậy nguồn lực này được bảo đảm như thế nào, đặc biệt tại những địa phương còn khó khăn? Trách nhiệm của Bộ GDĐT và chính quyền địa phương được phân định ra sao?

Ông Thái Văn Tài: Thông tư 85 xác định hoạt động giáo dục tăng cường thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước và nhà trường, vì vậy không được thu tiền của người học dưới bất kỳ hình thức nào.

Theo Điều 14, kinh phí tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường, bao gồm học liệu, phần mềm, thiết bị, vật tư phục vụ hoạt động, được bảo đảm từ dự toán chi thường xuyên hằng năm của cơ sở giáo dục, nguồn học liệu dùng chung do cơ quan quản lý giáo dục cung cấp và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định.

Thông tư không cho phép quy đổi kinh phí thực hiện hoạt động tăng cường thành khoản thu bình quân theo học sinh hoặc yêu cầu đóng góp như điều kiện để được tham gia.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa nguồn kinh phí được quy định trong Thông tư với mức kinh phí thực tế được bố trí tại từng địa phương, cơ sở giáo dục. Thông tư xác định nguồn và trách nhiệm thực hiện, nhưng không có nghĩa mọi cơ sở giáo dục đã được bố trí đủ kinh phí cho tất cả nội dung hoạt động trong mọi điều kiện thực tế.

Theo Điều 15, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm bố trí ngân sách địa phương phù hợp khả năng cân đối và phân cấp ngân sách để bảo đảm kinh phí tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường tại các trường công lập, ưu tiên địa bàn khó khăn và cơ sở giáo dục còn hạn chế về điều kiện.

Sở GDĐT có trách nhiệm tham mưu UBND cấp tỉnh, hướng dẫn chuyên môn và thực hiện chức năng quản lý nhà nước. UBND cấp xã chỉ đạo, hỗ trợ, tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn theo thẩm quyền. Người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm giải trình về kế hoạch, nội dung, chất lượng và việc sử dụng kinh phí.

Đối với Bộ GDĐT, trách nhiệm trọng tâm là hướng dẫn chuyên môn, cung cấp hoặc công bố học liệu dùng chung theo thẩm quyền, bồi dưỡng đội ngũ và theo dõi việc triển khai thông qua chế độ báo cáo.

Khi nguồn lực thực tế chưa đáp ứng, cần xác định rõ khó khăn cụ thể, rà soát dự toán và các nguồn kinh phí hợp pháp, làm rõ trách nhiệm của từng cấp để có phương án xử lý phù hợp. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo và đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định. 

Điều quan trọng là không được vì khó khăn về kinh phí mà tự ý thu tiền đối với hoạt động giáo dục tăng cường hoặc chuyển những nội dung thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước sang hoạt động theo nhu cầu để thu phí.

Thông tư 85 không yêu cầu chấm dứt tất cả chương trình liên kết

Trước thời điểm Thông tư 85 có hiệu lực, một số trường đã thông báo điều chỉnh, dừng hoặc cắt giảm các chương trình liên kết. Ông nhìn nhận thế nào về thực tế này? Làm sao phân biệt việc chấn chỉnh những hoạt động chưa phù hợp với trường hợp nhà trường phải thu hẹp chương trình do khó khăn về nhân lực, kinh phí và tổ chức?

Ông Thái Văn Tài: Thông tư 85 không quy định việc chấm dứt tất cả các chương trình liên kết đang được tổ chức tại cơ sở giáo dục phổ thông. Việc tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt một hoạt động cụ thể phải căn cứ vào bản chất nội dung, điều kiện tổ chức, quy định của Thông tư và pháp luật liên quan.

Theo Điều 7, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học bao gồm những nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Các hoạt động này có thể được tổ chức trên cơ sở tự nguyện và thu kinh phí theo quy định khi đáp ứng đầy đủ điều kiện. Chẳng hạn, những nội dung chuyên sâu về ngoại ngữ, lập trình, robot, IoT, nghiên cứu khoa học kỹ thuật hoặc hoạt động phát triển năng khiếu văn hóa, nghệ thuật, thể thao có thể được xem xét tổ chức theo nhu cầu người học.

Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào tên gọi chương trình hoặc việc có đối tác tham gia để xác định hoạt động đó được phép thu tiền. Những nội dung cơ bản, nền tảng, cần thiết thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc hoạt động giáo dục tăng cường không được chuyển sang hoạt động theo nhu cầu để thu phí.

Thông tư cũng nghiêm cấm việc ép buộc, tạo áp lực để học sinh tham gia hoặc lợi dụng những hoạt động này để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi, tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.

Đối với các hoạt động đã được phê duyệt hoặc đang triển khai theo văn bản, hợp đồng ký trước ngày Thông tư có hiệu lực, Điều 24 quy định việc tiếp tục thực hiện đến hết năm học 2026–2027 trong phạm vi và với những điều kiện nhất định. Nội dung, hình thức tổ chức, mức thu và các điều kiện bảo đảm không được trái với Thông tư và pháp luật liên quan. Trường hợp không phù hợp, cơ sở giáo dục phải điều chỉnh theo quy định. Việc điều chỉnh hoặc chấm dứt hợp đồng thực hiện theo pháp luật và thỏa thuận giữa các bên, bảo đảm quyền lợi của người học.

Như vậy, không thể suy diễn rằng tất cả chương trình liên kết đều phải dừng, nhưng cũng không thể mặc nhiên tiếp tục mọi chương trình chỉ vì đã triển khai từ trước. Các trường cần rà soát kế hoạch, nội dung, đối tác, mức thu và điều kiện tổ chức; chủ động trao đổi với cơ quan quản lý khi có vướng mắc. Sở GDĐT hướng dẫn thực hiện theo thẩm quyền, bảo đảm đúng quy định và không đặt thêm điều kiện, thủ tục ngoài Thông tư. 

Thông tư 85 hướng tới bảo đảm công bằng và quyền lựa chọn thực chất của học sinh. Tuy nhiên, nếu hoạt động tăng cường miễn phí không được triển khai đầy đủ hoặc không bảo đảm chất lượng, học sinh tại những trường còn khó khăn có thể chịu thiệt thòi. Bộ sẽ giám sát, đánh giá việc thực hiện như thế nào để không làm gia tăng chênh lệch cơ hội học tập?

Ông Thái Văn Tài: Bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục là một trong những nguyên tắc quan trọng của Thông tư 85, thể hiện ở trách nhiệm tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường, nguyên tắc tự nguyện đối với hoạt động theo nhu cầu, cơ chế hỗ trợ đối tượng khó khăn và yêu cầu công khai, giám sát.

Trước hết, Thông tư quy định bảo đảm bình đẳng về cơ hội tiếp cận, lựa chọn và tham gia hoạt động giáo dục. Đồng thời, nghiêm cấm việc cắt giảm, không tổ chức hoặc tổ chức không đầy đủ nội dung giáo dục tăng cường theo kế hoạch đã được phê duyệt. Nhà trường phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo kế hoạch và không được đặt ra khoản thu trái quy định.

Đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, Thông tư quy định thực hiện chính sách miễn, giảm mức thu theo đúng đối tượng và điều kiện áp dụng. Đồng thời, địa phương có trách nhiệm ưu tiên bố trí nguồn lực cho địa bàn khó khăn và những cơ sở giáo dục còn hạn chế về điều kiện.

Về tính tự nguyện, việc học sinh tham gia hay không tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu không được sử dụng làm căn cứ đánh giá kết quả học tập, xét thi đua, khen thưởng hoặc phân loại học sinh.

Hoạt động theo nhu cầu được tổ chức theo nhóm đăng ký, không theo lớp biên chế và không bố trí xen kẽ với các tiết học chính khóa, tăng cường. Quy định này nhằm bảo đảm quyền lựa chọn thực chất, hạn chế áp lực đối với học sinh không đăng ký tham gia.

Về giám sát, Thông tư quy định trách nhiệm công khai kế hoạch, chế độ báo cáo định kỳ và kiểm tra trên cơ sở đánh giá rủi ro. Đây là căn cứ để cơ quan quản lý theo dõi tình hình tổ chức, mức độ tham gia, kinh phí và việc thực hiện các quy định liên quan.

Trong quá trình triển khai, các cơ quan quản lý cần quan tâm đến tỷ lệ học sinh được tiếp cận hoạt động giáo dục tăng cường, điều kiện nguồn lực và tình hình thực hiện chính sách đối với học sinh khó khăn. Trên cơ sở báo cáo, phản ánh và kết quả kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền xem xét, hướng dẫn, xử lý các vấn đề phát sinh.

Quan điểm xuyên suốt là phải bảo đảm những nội dung giáo dục cần thiết cho mọi học sinh thuộc trách nhiệm của nhà trường; đáp ứng nhu cầu phát triển riêng của người học trên cơ sở tự nguyện, công khai, minh bạch; sử dụng kinh phí đúng quy định và bảo đảm quyền lợi của học sinh, nhà giáo. 

Thu Trang (thực hiện)