Tín dụng xanh mở dòng vốn mới cho hành trình tăng trưởng bền vững

Dư nợ tăng gấp 4,6 lần so với thời điểm bắt đầu triển khai

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ, chuyển đổi sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Tại hội thảo “Nâng cao hiệu quả dòng vốn tín dụng xanh, động lực cho tăng trưởng kinh tế” diễn ra chiều 23/6, bà Hà Thu Giang cho biết hệ thống ngân hàng giữ vai trò quan trọng trong việc khơi thông dòng vốn cho các dự án thân thiện với môi trường, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Theo bà Giang, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã lồng ghép các mục tiêu tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu vào điều hành chính sách tiền tệ, tín dụng. Chính sách tín dụng được định hướng đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế, ưu tiên các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, động lực tăng trưởng mới và quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh.

NHNN cũng xây dựng định hướng, mục tiêu cho các tổ chức tín dụng trong phát triển tín dụng xanh, ngân hàng xanh và quản lý rủi ro môi trường, xã hội. Đồng thời, nhiều cơ chế, chính sách đã được hoàn thiện nhằm tạo hành lang pháp lý cho tín dụng xanh phát triển, trong đó có các chính sách hỗ trợ nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn.

Đến nay, 82 tổ chức tín dụng đã triển khai cấp tín dụng xanh với tổng dư nợ hơn 828.000 tỷ đồng, tăng 4,6 lần so với năm 2017. Dư nợ tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học (trên 32%), cùng năng lượng xanh (trên 30%). Ngoài ra, dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt hơn 5,7 triệu tỷ đồng, tương đương trên 30% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Ngành ngân hàng chủ động dẫn dòng vốn xanh

Ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank, cho biết trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, phát triển bền vững và kinh tế xanh đã trở thành xu hướng tất yếu. Với vai trò là ngân hàng thương mại Nhà nước chủ lực trong lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Agribank không chỉ cung cấp vốn mà còn tham gia dẫn dắt và lan tỏa quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Theo ông Ngọc, tín dụng xanh là “mạch máu” tài chính, góp phần định hướng dòng vốn vào các mục tiêu phát triển bền vững, thúc đẩy chuyển dịch từ mô hình kinh tế “nâu” sang “xanh”. Nguồn vốn này giúp hạn chế đầu tư vào các dự án gây tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời tăng cường hỗ trợ cho các lĩnh vực thân thiện với môi trường.

Bên cạnh đó, tín dụng xanh còn giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn của những thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản và nâng cao khả năng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao.

Đến cuối năm 2025, Agribank đã cấp tín dụng cho gần 39.000 khách hàng thuộc lĩnh vực xanh, với tổng dư nợ gần 28.000 tỷ đồng. Trong đó, năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm 53%, lâm nghiệp bền vững chiếm 27% và nông nghiệp xanh chiếm 20%.

Agribank cũng tích hợp đánh giá rủi ro môi trường, xã hội vào quy trình cấp tín dụng; triển khai các chương trình cho vay ưu đãi đối với nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao và các mô hình sản xuất bền vững, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh.

TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), cho rằng để doanh nghiệp tiếp cận hiệu quả nguồn vốn xanh, cần nhiều giải pháp đồng bộ hơn thay vì chỉ dựa vào nỗ lực của các tổ chức tín dụng.

Theo ông, chuyển đổi xanh là nhiệm vụ của toàn bộ nền kinh tế, đòi hỏi hệ thống chính sách thống nhất và sự tham gia tích cực của khu vực tư nhân. Doanh nghiệp chỉ thực sự chuyển đổi khi nhận thấy cơ hội từ thị trường, khi sản phẩm xanh có sức cạnh tranh và được người tiêu dùng đón nhận. Nhà nước có thể thúc đẩy quá trình này thông qua chính sách mua sắm công ưu tiên sản phẩm xanh và phát triển thị trường tín chỉ carbon nhằm tạo thêm nguồn lực tài chính.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về vốn, công nghệ và nhân lực. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa còn vướng mắc trong việc đáp ứng các yêu cầu về dữ liệu, quy trình, tiêu chuẩn môi trường và quản trị để tiếp cận tín dụng xanh.

Dù tín dụng xanh đang tăng trưởng tích cực, quy mô hiện mới chiếm khoảng 4,2 - 4,5% tổng dư nợ nền kinh tế. Vì vậy, theo TS. Minh, cần tập trung đưa chính sách vào thực tiễn, xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi xanh gắn với tài chính xanh, chuyển đổi số, dữ liệu môi trường, công nghệ và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp.

Anh Minh