Trường Chính trị Cần Thơ: Đưa việc thật vào lớp học, mang cách làm mới về cơ sở

Trước khi đưa câu chuyện quá tải hồ sơ tại bộ phận "một cửa" ra lớp, anh Nguyễn Minh Mẫn, học viên lớp Trung cấp lý luận chính trị K04B, chuyên viên Phòng Kinh tế, UBND xã Châu Thành, nghĩ đến một giải pháp khá quen thuộc: Công việc nhiều thì cán bộ tăng ca; nếu vẫn quá tải thì kiến nghị bổ sung người.

Nhưng khi tình huống ấy được đặt dưới góc nhìn về "lượng", "chất", "độ", "điểm nút" và "bước nhảy" của phép biện chứng, giảng viên cùng các học viên khác đặt câu hỏi ngược lại: Tăng giờ làm có thể xử lý thêm hồ sơ trước mắt, nhưng nếu quy trình, năng lực cán bộ và khả năng ứng dụng công nghệ không thay đổi thì áp lực vẫn còn nguyên. "Qua sự phân tích và phản biện đa chiều từ lớp học, tư duy của tôi đã thay đổi sâu sắc", anh Mẫn nói.

TS. Nguyễn Thị Tuyết Loan, Thành ủy viên, Hiệu trưởng Trường Chính trị TP. Cần Thơ nhấn mạnh: Trọng tâm của đồng kiến tạo không nằm ở việc gia tăng số chủ thể cùng tham gia, mà ở cách tổ chức các nguồn tri thức khác nhau để bổ sung, phản biện, kiểm chứng và chuyển hóa lẫn nhau.

Theo cách tiếp cận ấy, điều cần thay đổi không chỉ là có thêm một giảng viên cùng đứng lớp, mà là tạo ra không gian để tri thức lý luận của người dạy gặp kinh nghiệm thực tiễn của người học; để một vấn đề từ xã, phường có thể bước vào lớp, được phân tích rồi trở lại với công việc bằng một cách nhìn khác.

Hồ sơ trễ hạn, không chỉ có cách 'tăng ca'

Áp lực mà anh Nguyễn Minh Mẫn mang vào lớp là câu chuyện ở bộ phận "một cửa": Thủ tục tăng, người dân đến giao dịch đông, trong khi biên chế không đổi, trang thiết bị và hạ tầng công nghệ chưa theo kịp yêu cầu số hóa.

Sau thảo luận, anh Mẫn cho biết đã tham mưu phân luồng rõ nhóm thủ tục đơn giản và những hồ sơ phức tạp cần xác minh; đề xuất bố trí cán bộ có chuyên môn công nghệ hỗ trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến, đồng thời tổ chức tiếp nhận hồ sơ tại các ấp vào thời gian cụ thể trong tuần.

Theo phản ánh của anh Mẫn, sau khi thay đổi cách vận hành, việc giải quyết hồ sơ tại bộ phận "một cửa" cơ bản được bảo đảm, không còn tình trạng tồn đọng hoặc người dân phải đi lại nhiều lần.

Ở lớp bồi dưỡng kỹ năng số lại có câu chuyện khác. Anh Nguyễn Minh Khôi, chuyên viên Ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy phường Hưng Phú, nêu ngay trên lớp một lỗi thực tế: Khi gửi văn bản qua trục liên thông giữa cơ quan khối Đảng và khối chính quyền, phía nhận chỉ thấy văn bản chính nhưng không hiển thị các file đính kèm.

Báo cáo viên kiểm tra trực tiếp, những học viên khác cũng xác nhận gặp tình trạng tương tự. Vướng mắc được ghi nhận, phản ánh đến đơn vị xây dựng phần mềm và sau đó được khắc phục. Một vấn đề từ công việc hằng ngày vì thế không chỉ được đem ra thảo luận mà còn được xử lý từ chính lớp học.

Hai thầy - một lớp và những câu hỏi ngoài giáo án

ThS. Nguyễn Bé Lê, Phó Trưởng khoa Nhà nước và Pháp luật, cho biết với đồng giảng, hai giảng viên phải cùng xác định trọng tâm, xây dựng kịch bản, phân chia phần việc, thống nhất cách chuyển tiếp; đồng thời làm rõ ai dẫn dắt, ai bổ sung, ai tổ chức thảo luận và phối hợp thế nào khi học viên nêu vấn đề không nằm sẵn trong kịch bản.

"Chất lượng đồng giảng bắt đầu từ khâu chuẩn bị", bà Lê nhận xét. Theo bà, hai giảng viên phải cùng chịu trách nhiệm về một bài giảng thống nhất, đồng thời phát huy thế mạnh riêng của mỗi người để tạo thêm chiều sâu cho bài học.

Trong một giờ Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, học viên đặt câu hỏi vì sao Hội nghị thành lập Đảng không tổ chức trong nước mà diễn ra tại Hương Cảng, Trung Quốc. Thay vì trả lời ngay, hai giảng viên gợi mở để học viên phân tích hoàn cảnh lịch sử, điều kiện hoạt động bí mật trong nước rồi so sánh với Hương Cảng.

TS. Nguyễn Phú Nhân, Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng, cho biết cách làm này để giảng viên và học viên cùng đặt vấn đề, tìm dữ liệu, phân tích rồi đi đến kết luận.

Sau 6 tháng triển khai, 69/69 giảng viên của Trường đã tham gia mô hình "Giảng viên, học viên Trường Chính trị TP. Cần Thơ đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới". Mô hình được thực hiện tại 50 lớp với 2.969 học viên, gồm 15 lớp Trung cấp lý luận chính trị với 583 học viên và 35 lớp bồi dưỡng với 2.386 học viên.

Những con số cho thấy quy mô triển khai, nhưng điều đáng chú ý hơn là cách quan hệ giữa người dạy và người học đang thay đổi. Học viên không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn mang kinh nghiệm nghề nghiệp, vướng mắc từ cơ sở và những câu hỏi phát sinh trong thực tế vào lớp học.

Bài học hôm nay, học liệu ngày mai

TS. Nguyễn Thanh Tâm, giảng viên Khoa Lý luận cơ sở, kể khi dạy Kinh tế chính trị Mác - Lênin, một học viên đặt vấn đề từ thực tế địa phương: nhiều hộ dân làm ra sản phẩm nhưng gặp khó khi xây dựng thương hiệu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Tình huống ấy khiến ông bổ sung vào bài giảng những liên hệ về thị trường, thương hiệu, chất lượng sản phẩm và khả năng tổ chức tiêu thụ. Đáng chú ý, tình huống do học viên nêu ra sau đó tiếp tục được sử dụng ở những lớp khác.

Theo TS. Nguyễn Thanh Tâm, kinh nghiệm thực tiễn của học viên vì thế cũng trở thành một nguồn học liệu giúp giảng viên bổ sung, cập nhật bài giảng. Lý luận giúp người học nhìn thực tiễn có hệ thống hơn, nhưng chiều ngược lại, thực tiễn của học viên cũng làm cho bài giảng cụ thể, sinh động hơn.

ThS. Nguyễn Thị Nụ, Trưởng khoa Nhà nước và Pháp luật, cho biết giảng viên còn sử dụng mã QR để học viên đưa những khó khăn, vướng mắc trong công việc lên lớp. Các vấn đề tiêu biểu được lựa chọn để cùng phân tích, đề xuất cách xử lý; sau đó được chọn lọc, khái quát và chuẩn hóa thành tình huống giảng dạy, câu hỏi thảo luận hoặc bài tập cho những lớp sau.

Với những vấn đề mới như vận hành chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền hay xử lý tình huống quản lý ở cơ sở, nguồn chất liệu ấy càng có ý nghĩa bởi người học phần lớn chính là những người đang trực tiếp xử lý công việc.

Một vòng tuần hoàn vì thế dần hình thành: Thực tiễn đi vào lớp học, được phân tích thành tri thức; tri thức được chuẩn hóa thành học liệu, rồi học liệu lại trở về phục vụ thực tiễn.

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Thị Tuyết Loan, đây mới là chiều sâu cần hướng tới của đồng kiến tạo, bởi mục tiêu không chỉ là tạo ra một giờ học sôi nổi hơn mà phải hình thành được sản phẩm, khả năng chuyển giao và giá trị phục vụ thực tiễn.

Hai giảng viên đứng lớp, bài toán không chỉ là 'nhân đôi'

TS. Mai Trần Hải Đăng, Trưởng khoa Lý luận cơ sở cho rằng, khó nhất là xây dựng được sự phối hợp thực sự ăn ý, bởi giảng viên phải mất nhiều thời gian hơn cho kịch bản, phân vai và chuẩn bị phương án xử lý những tình huống có thể bất ngờ phát sinh.

Bên cạnh đó là áp lực nguồn lực khi lịch học dồn dập. Việc bố trí hai giảng viên cho một buổi có thể tạo quá tải cục bộ; quy định về định mức giờ chuẩn, giờ vượt và công tác phí cho mô hình cũng là điều giảng viên còn băn khoăn.

Ông Đăng đề xuất tiếp tục xây dựng kho bài tập tình huống từ cơ sở, đầu tư hạ tầng số, từng bước ứng dụng công cụ AI hỗ trợ phân tích dữ liệu thảo luận của học viên và tạo đủ thời gian để các cặp giảng viên xây dựng, thử nghiệm kịch bản.

Nhìn thẳng những điểm nghẽn này cũng là điều cần thiết nếu đồng giảng không muốn trở thành một thay đổi mang tính hình thức. Hai giảng viên cùng đứng lớp chỉ thực sự có ý nghĩa khi hai nguồn tri thức bổ sung được cho nhau và tạo thêm giá trị cho người học.

Hiện nay, Trường Chính trị TP. Cần Thơ đang đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2028 xây dựng trường đạt chuẩn mức 2, đồng thời củng cố vai trò không chỉ là nơi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ mà còn là trung tâm nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, tham mưu, tư vấn và đề xuất chính sách cho thành phố.

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Thị Tuyết Loan, đổi mới phương pháp phải đi cùng thay đổi cách tạo ra và sử dụng tri thức. Kinh nghiệm từ cơ sở cần được đưa vào nhà trường, tri thức trong nhà trường phải có khả năng trở lại phục vụ cơ sở; giảng viên vừa phải giữ chắc nền tảng lý luận, vừa phải theo kịp thực tiễn, còn học viên không chỉ đến lớp để nhận kiến thức mà phải tham gia vào quá trình hình thành tri thức mới.

Nhìn từ câu chuyện của học viên Nguyễn Minh Mẫn, sự thay đổi ấy có thể bắt đầu từ suy nghĩ "hồ sơ nhiều thì tăng ca" đến câu hỏi "có thể tổ chức lại công việc thế nào?". Còn với học viên Nguyễn Minh Khôi, một lỗi phần mềm không nằm lại ở cơ quan để cán bộ tiếp tục tìm cách "chữa cháy", mà được đưa vào lớp, cùng kiểm tra, cùng phản ánh rồi được xử lý.

Khi những vấn đề như vậy bước vào lớp học lý luận chính trị, khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn không tự nhiên biến mất, nhưng hai phía đã có một điểm gặp nhau. Giá trị của đổi mới đào tạo vì thế cuối cùng vẫn phải được nhìn từ một câu hỏi thực chất: Sau khi rời lớp học, người cán bộ có nhìn công việc khác đi và giải quyết những vấn đề của người dân tốt hơn hay không? 

Lê Sơn – Thanh Hiếu