Vì sao xe bán tải vẫn bị xếp là xe tải?

Theo phản ánh của ông Lê Cát Hanh (TPHCM), việc hạn chế xe tải vào khu vực nội đô trong giờ cao điểm, giảm ùn tắc và nâng cao an toàn giao thông là chính sách hợp lý, phù hợp với điều kiện giao thông tại các đô thị lớn của Việt Nam.

Tuy nhiên, có vấn đề phát sinh liên quan đến việc lưu thông đối với xe bán tải. Theo các quy định phân loại phương tiện gần đây (Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT), xe bán tải được xếp vào nhóm "ô tô tải thông dụng" dựa trên đặc điểm kết cấu. Trong thực tế sử dụng, đặc biệt với các dòng xe bán tải cao cấp như Ford Ranger Raptor, cách phân loại này chưa phản ánh đầy đủ bản chất vận hành và mục đích sử dụng, dẫn đến một số bất cập khi áp dụng các quy định giao thông (về tốc độ, làn đường, giờ hạn chế…).

Các dòng xe như Ford Ranger Raptor có những đặc điểm nổi bật: Tải trọng chở hàng thực tế thấp, động cơ mạnh, khả năng tăng tốc và vận hành tương đương xe SUV, trang bị hệ thống an toàn chủ động và bị động cao, đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Euro 5 hoặc tương đương, chủ yếu được sử dụng cho mục đích cá nhân, gia đình.

Do đó, trong điều kiện vận hành thực tế những phương tiện này có hành vi giao thông gần với xe con/SUV hơn là xe tải truyền thống.

Việc áp dụng các quy định dành cho xe tải đối với xe bán tải cao cấp có thể dẫn đến: chênh lệch tốc độ không hợp lý trong cùng dòng phương tiện, gia tăng nguy cơ mất an toàn khi phải di chuyển ở làn xe tải hoặc với tốc độ thấp hơn đáng kể, gây khó khăn cho người sử dụng trong việc xác định và tuân thủ quy định, tạo ra sự thiếu nhất quán trong thực thi giữa các địa phương hoặc tình huống.

Đặc biệt, trong thực tế đã xuất hiện tình huống cùng một phương tiện, trước đây được hiểu và vận hành như xe con, nhưng hiện nay có thể bị áp dụng như xe tải trong một số trường hợp, trong khi chưa có hướng dẫn chuyển tiếp rõ ràng.

Từ những phân tích trên, ông Hanh đề xuất:

Xem xét phân loại linh hoạt hơn đối với xe bán tải cao cấp, không nên áp dụng đồng nhất tất cả xe bán tải như xe tải. Cân nhắc thêm các yếu tố tải trọng thực tế, mục đích sử dụng, đặc điểm vận hành và mức độ ảnh hưởng giao thông.

Không áp dụng máy móc quy định về tốc độ và làn đường. Đối với các dòng xe bán tải sử dụng cho mục đích cá nhân không nên mặc định áp dụng quy định như xe tải.

Bổ sung hướng dẫn rõ ràng và nhất quán, làm rõ cách áp dụng trong tổ chức giao thông, có quy định chuyển tiếp đối với các phương tiện đã lưu hành.

Ông Hanh mong muốn cơ quan chức năng xem xét và có hướng dẫn cụ thể trong thời gian tới.

Cục Đăng kiểm Việt Nam trả lời vấn đề này như sau:

Việc phân loại ô tô tải pickup thuộc nhóm ô tô tải (ô tô chở hàng) trong Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ và dấu hiệu nhận biết xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường không phải là quy định mới.

Ngay từ năm 2003, việc phân loại ô tô tải pickup thuộc nhóm ô tô tải (ô tô chở hàng) đã được quy định tại Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7271:2003 (Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7271:2003 Phương tiện giao thông đường bộ - Ô tô – Phân loại theo mục đích sử dụng do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành) và đã được trích dẫn vào các văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Giao thông vận tải ban hành từ năm 2003 trong việc chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe ô tô trong sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu; chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe ô tô trong kiểm định, cải tạo.

Năm 2010, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành bản Sửa đổi 2: 2010 TCVN 7271:2003 (Sửa đổi 2:2010 TCVN 7271:2003 là bản sửa đổi lần 2 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7271:2003 Phương tiện giao thông đường bộ - Ô tô – Phân loại theo mục đích sử dụng), trong đó có thay đổi tiêu chí để xác định đối với ô tô con pickup và ô tô tải pickup nhưng ô tô tải pickup vẫn được phân loại vào nhóm ô tô tải (ô tô chở hàng).

Như vậy, việc phân loại ô tô tải pickup vào nhóm ô tô tải (ô tô chở hàng) trong quy định của Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT là kế thừa từ Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7271:2003 và việc phân loại này đã được duy trì, không có sự thay đổi từ năm 2003 đến nay.

Tiêu chí để phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup quy định tại Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT là kế thừa từ Tiêu chuẩn quốc gia Sửa đổi 2:2010 TCVN 7271:2003 và tiêu chí này đã được duy trì, không có sự thay đổi từ năm 2010 đến nay.

Đối với việc phân luồng, hạn chế khi tham gia giao thông đường bộ: về nguyên tắc, các cơ quan quản lý đường bộ và các địa phương sẽ căn cứ theo phân loại phương tiện của Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT để phân luồng giao thông, giới hạn thời gian lưu hành, hạn chế khu vực lưu hành đối với loại xe ô tô tải pickup nói riêng và các loại xe ô tô khác nói chung phù hợp với yêu cầu kinh tế, xã hội, nhu cầu của người dân… và việc phân luồng, hạn chế này thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý giao thông và của các địa phương.

Chinhphu.vn