Mở đường cho doanh nghiệp vay vốn không cần tài sản thế chấp

Doanh nghiệp đề nghị chuyển từ tài sản đảm bảo sang dòng tiền

Tại buổi làm việc với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong tiếp cận vốn tín dụng do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì ngày 10/8, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Nguyễn Văn Thân đánh giá cao nỗ lực của ngành ngân hàng khi tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đã lên trên 4 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, ông cho rằng nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh vẫn rất lớn.

Theo ông Thân, việc dự kiến dành gói 210.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và thành lập trung tâm dữ liệu cho nhóm doanh nghiệp này là những vấn đề rất đáng chú ý. Ông đề nghị các cơ quan có thẩm quyền làm rõ điều kiện của gói tín dụng để ngân hàng có thể triển khai cho vay cụ thể, thay vì chỉ yêu cầu ngân hàng cho vay hoặc giảm lãi suất.

Đáng chú ý, ông Thân đề nghị có cơ chế chuyển từ tài sản đảm bảo sang tín nhiệm của doanh nghiệp. Theo ông, việc cho vay cần quan sát dòng tiền của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu chỉ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại cho vay mà không có một gói chính sách cụ thể thì việc triển khai sẽ khó khăn.

Ông Thân cho rằng gói dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cần quy định rõ đối tượng, điều kiện và cách thức tiếp cận. Khi các điều kiện được xác định cụ thể, ngân hàng mới có cơ sở để cho vay.

Với doanh nghiệp, ông Thân nhìn nhận lãi suất rất quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất. Bên cạnh vốn ngân hàng, doanh nghiệp còn phải tiếp cận nhiều nguồn vốn khác với lãi suất cao hơn. Vì vậy, bài toán cần được nhìn ở nhiều khía cạnh thay vì chỉ tập trung vào lãi suất.

Muốn ngân hàng cho vay, doanh nghiệp phải có dòng tiền 

Còn Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Lưu Công Thành phân tích, một trong những điểm nghẽn được nêu là tín dụng phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Theo ông Thành, tại nhiều địa phương, doanh nghiệp có đơn hàng, thị trường, công nghệ và dòng tiền nhưng vẫn thiếu bất động sản để tiếp cận vốn.

Ông Lưu Công Thành cho rằng: Việc ngân hàng chưa mạnh dạn cho vay theo dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn và hàng hóa chủ yếu liên quan đến dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp. Đối với tài sản trí tuệ, phần mềm, dữ liệu và tài sản số, ông cho rằng còn thiếu quy định cụ thể về quyền sở hữu, định giá, đăng ký ưu tiên và xử lý tài sản khi phát sinh nợ xấu.

Từ đó, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam kiến nghị Ngân hàng Nhà nước thí điểm cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, hóa đơn điện tử và dữ liệu thuế. Hội cũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện cơ chế định giá, đăng ký và xử lý tài sản trí tuệ, dữ liệu và tài sản số làm tài sản đảm bảo.

Từ phía ngân hàng, Chủ tịch BIDV Lê Ngọc Lâm cho rằng: Theo Luật Các tổ chức tín dụng, việc lựa chọn biện pháp đảm bảo và hình thức cho vay thuộc các tổ chức tín dụng. Các ngân hàng đã có những khoản vay dựa trên dòng tiền, hoàn toàn tín chấp, không có tài sản đảm bảo.

Ông Lâm dẫn ví dụ một sản phẩm phối hợp giữa ngân hàng và MISA, trong đó doanh nghiệp sử dụng hệ thống phần mềm báo cáo tài chính, ngân hàng kiểm soát được doanh thu và số liệu. Khi mức độ tin cậy tăng lên, ngân hàng có thể cho vay tín chấp với giá trị phù hợp.

Tuy nhiên, với doanh nghiệp khởi nghiệp, ông Lâm cho rằng nhóm này chưa đáp ứng đủ điều kiện vay vốn nên cần quỹ đầu tư mạo hiểm tham gia giai đoạn đầu. Khi doanh nghiệp hoạt động và có năng lực tài chính, kinh nghiệm, ngân hàng mới có thể tiếp tục tài trợ vốn.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc VietinBank Trần Mạnh Trung cho biết: Thực tế ngân hàng cũng đang xây dựng các chương trình số hóa để có thể tài trợ online cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Ông Trung cho rằng để có thể cho vay online, thẩm định online và thực hiện toàn trình trên mạng đối với doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, mức độ trưởng thành dữ liệu có thể cần thêm một đến hai năm. Quá trình này cũng cần sự phối hợp của nhiều cơ quan.

"Như vậy, từ phía doanh nghiệp đến ngân hàng cần phải hiểu và tiến gần nhau hơn, điểm chung được nhấn mạnh là dữ liệu. Doanh nghiệp muốn giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp và được đánh giá bằng dòng tiền; ngân hàng lại cần dữ liệu đủ tin cậy để đánh giá dòng tiền, đơn hàng, hàng tồn kho và khả năng trả nợ", ông Trần Mạnh Trung nhấn mạnh.

Khẳng định ngân hàng đang chuyển đổi số mạnh mẽ, Tổng Giám đốc MB Phạm Như Ánh cũng chia sẻ: Tại MB, tín dụng 6 tháng đầu năm tăng khoảng 13%, riêng doanh nghiệp tăng hơn 15%. Ngân hàng này cũng tập trung phát triển các mô hình cho vay doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ trên nền tảng số.

Theo ông Phạm Như Ánh, MB đã mời khoảng 200.000 khách hàng nhỏ và siêu nhỏ lên nền tảng vay vốn. Nhưng sau một năm, có khoảng 10.000 khách hàng tham gia, trong đó khoảng 5.000 khách hàng được cấp hạn mức và khoảng 3.500 khách hàng tiếp tục được xử lý theo quy trình.

"Mô hình này là tín chấp, dựa trên nền tảng đăng ký, cấp hạn mức tự động và giải ngân online, không cần gặp trực tiếp. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp tham gia còn thấp so với số lượng được mời, do đó, các hiệp hội cũng cần chung tay, truyền thông để các DNNVV tham gia nhiều hơn cách thức này", ông Phạm Như Ánh nói.

Huy Thắng