Tổ chức thi hành pháp luật chuyên nghiệp, ổn định, thích ứng linh hoạt với thực tiễn

Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định rõ yêu cầu tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật.

Thời gian qua, với sự chỉ đạo, vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tháo gỡ vướng mắc về thể chế để khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, thẳng thắn nhìn nhận, công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn nhiều "điểm nghẽn". Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay không chỉ là "thi hành đúng pháp luật", mà phải tiến tới "chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn".

Đồng thời, chuyển mạnh sang quản trị theo "vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật" - từ xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đánh giá tác động sau ban hành, sửa đổi, hoàn thiện văn bản; xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật và cung cấp dữ liệu đầu vào cho quá trình hoàn thiện pháp luật tiếp theo.

Phó Thủ tướng đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ một số định hướng để đổi mới căn bản công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng của các quy định pháp luật, bảo đảm mỗi chính sách, quy định khi ban hành phải rõ mục tiêu, có căn cứ thực tiễn, khả thi và có đầy đủ điều kiện để tổ chức thực hiện.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật theo hướng kết nối chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật thành một chu trình thống nhất; bảo đảm các điều kiện thi hành, nhất là nguồn nhân lực, kinh phí, hạ tầng và năng lực của cơ quan trực tiếp thực thi phải được tính toán ngay từ quá trình xây dựng chính sách, pháp luật và kết quả thi hành phải trở thành đầu vào trực tiếp để tiếp tục hoàn thiện pháp luật.

Thứ ba, lấy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo là nền tảng của đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu số hóa đồng bộ toàn bộ vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm dữ liệu được kết nối, kế thừa, liên thông và sử dụng thống nhất, khắc phục tình trạng phân tán, cắt khúc giữa khâu xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ tư, nghiên cứu xây dựng cơ chế, tiêu chí và Bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng; khắc phục tình trạng đánh giá chủ yếu thông qua báo cáo, thống kê của các cơ quan nhà nước.

Thứ năm, tạo môi trường và hình thành thói quen tự giác tuân thủ pháp luật. Trước hết, phải tạo thuận lợi cho việc tuân thủ, đẩy mạnh cung cấp thông tin, dịch vụ pháp lý, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, hiểu đúng và thực hiện đúng pháp luật; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.

Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích, ghi nhận và tạo thuận lợi đối với người dân, doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật, để việc chấp hành pháp luật không chỉ là nghĩa vụ mà còn mang lại lợi ích thiết thực; tăng cường quản lý theo mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro./.

Thu Sa